MALDADES SEN NOME

Un lume azul

Pedro Feijoo

Edicións Xerais, Vigo, 2019, 574 páxinas.

 

Esta é, na miña estima, a novela máis dura publicada na narrativa galega. Tan inhumana, tan violenta que, tendo moito de thriller, quizais cumpriría encadrala nun novo subxénero:novela da maldade. Un lume azul é unha novela que, se na narrativa houbera unha deep web,  unha rede invisible como a de internet, debería estar nese precipicio profundo, porque o que Pedro Feijoo nos achega é un pesadelo tan monstruoso e abominable que dificilmente ten cabida na narrativa normal. O macabro asentado en Vigo e nos seus arredores.

Todo comeza cunha casa que arde e un corpo deitado ao pé da escaleira, pero a muller non morreu polo incendio.Ten o pescozo esganado. É soamente o prólogo dunha historia de maldades, na que dificilmente se pode ir máis alá no asañamento. Endalí que, se para o autor non foi fácil escribir esta longa novela de máis de cincocentas páxinas nunha estrutura non de todo lineal -abondan os flashbacks- para o lector asimilar moitas das súas páxinas resulta por veces vomitivo. Con vitimarios que primeiro foron vítimas e sufriron todo tipo de vexames, abusos e o asasinato do ser máis querido.

Abondará con amosar, a xeito de imaxes “expresionistas,” trazos dalgunhas secuencias: un “matrimonio republicano”: dous vellos espidos, afogados e desangrados nunha bañeira, amarrados con arame de espino e coas mans cortadas; un porco enorme ocupado en devorar a un home vivo: primeiro unha man, un brazo, finalmente a fazula esnaquizada por unha dentada nun túnel do Cabo Silleiro; un policía modélico, tan modélico que fora torturador, metido en toas as leas, agora xubilado, engaiolado nunha caixa co corpo untado de unto, atacado primeiro por un exército de cascudas e logo devorado lentamente por ratas porque o queren ver morrer de forma lenta e dolorosa;un médico crucificado, cravado sobre unha parede de formigón. Poren, non son estas vítimas as que tomaron as decisións importantes.

 

 

Pedro Feijoo

 

Os auténticos depredadores son outros: unha longa estirpe de poder e corrupción moral. E ese asoballamento dos poderosos sobre a xente humilde esta moi presente na novela. Mentres tanto a policía enfróntase aos casos, e por eles sabemos cómo se  vai avanzando na investigación, e outra voz que o fai en terceira persoa, infórmanos sobre a sorte das vítimas / vitimarios.

Esta novela é o paradigma da violencia máis estarrecedora. A súa lectura provoca o noxo de pensar que a condición humana é capaz de levar a cabo estas baixezas. O autor articula un encomiable traballo cunha estrutura apropiada: o lector sempre sabe máis do que descubre a policía. Emprega un galego coloquial moi apropiado para entender unha historia onde non hai misericordia.

(Texto publicado no xornal Faro de Vigo o día 20 de febreiro de 2020)

Disparatada comedia. Luces e sombras arredor da Moreneta

Morena, perigosa e románica grandeeeeeeeeeeeeMorena, perigosa e románica
Pedro Feijoo
Edicións Xerais, Vigo, 2015, 431 páxinas

Logo do éxito de público das súas anteriores propostas narrativas para adultos, Os fillos do mar e A memoria da choiva, Pedro Feijoo volve á narrativa apostando por unha trama argumental alicerzada na comedia e no humor, ingredientes que non son abondosos na literatura de noso. Mais tamén desde esas convencións xenéricas pretende o autor responder á pregunta esencial verbo da natureza da vida: que é a existencia?, unha traxedia ou unha comedia? Coida o autor que a vida ten moito máis de comedia, se cadra tráxica. E así, tras unhas planas, ao meu entender, prescindibles, preséntalle ao lector a tarxeta de visita da súa comedia. Unha comedia que se apropia da arquitectura tripartita de A Divina Comedia (Inferno, Purgatorio, Paraíso) con “cantos” en vez de capítulos, e mesmo cun protagonista que leva o nome de Dante e conta asemade coa súa Beatriz
Nesa estrutura tece Pedro Feijoo unha trama que quere ser unha disparatada aventura de intriga, aínda que na mesma abonda máis o disparate que o enigma e o misterio. O protagonista, Dante Odeón, logo dun aciago matrimonio e dun divorcio semellante, dá cos integrantes da Banda Perigo que, malia o seu nome, teñen máis de “bandidos de patacón” que do que podería suxerir o alcume co que queren ser definidos. Vagan polas rúas viguesas coa intención de roubar/secuestrar o obxecto quizás máis representativo da Catedral de Santiago. Dante Odeón failles ver o desatino do seu propósito, mais ao pouco tempo atoparaos en Barcelona planificando secuestros igualmente desatinados. Ata que os convence que o escuro obxecto de desexo da Banda Perigo podía ser a Moreneta. E esta banda de desesperados emprende unha aberrante aventura ateigada de equívocos, trangalladas, ordes e contraordes, un mar de mentiras e réplicas, en cuxos disparates tamén participa o “dantesco” protagonista relator.
A historia rocambolesca, tal como a desenvolve o autor, abofé que ten moito de comedia. A trama goza de todos os ingredientes para divertir que é o que se lle esixe á comedia. Os seus personaxes que se moven polas beiras do esperpento e da inopia surrealista, son unha banda de panocos, “superviventes deste tempo cruel”. Por iso mesmo a proposta narrativa de P. Feijoo no só pretende entreter senón tamén reflectir algunhas das calamidades máis deplorables do tempo que estamos a vivir. Tamén é certo que a novela permite unha lectura doada, á que axuda un estilo da prosa correcto, mais sen complicacións formais. Mesmo algunha das brincadeiras que inzan o libro non carecen de chispa. Así mesmo, algunhas das reflexións do protagonista teñen a súa agudeza, como tal: o fácil que é facer desaparecer tanto o Códice Calixtino como os aforros de milleiros de preferentistas.

 

Pedro Feijoo

Pedro Feijoo

Con todo, na novela tamén conflúen pexas, ao meu ver, de certa relevancia: a longura excesiva dun texto no que se introducen “argumentos” totalmente innecesarios, xa que nada lle aportan a unha trama argumental a prol da comedia que debe acompañar sobre todo ao fío condutor principal. Unha demasía de personaxes secundarios que fan, como tal, pouco crible o roubo en turbamulta da Moreneta. E, sobre todo, a escaseza de alicerces verdadeiramente literarios, eses ingredientes que quizais teñen que ver con forzas salvaxes e universais e que empuxan a linguaxe cara un límite único e, xa que logo, converten un texto en arte capaz de incendiar as nosas lecturas.

(Texto publicado o día 12 de novembro de 2015 no xornal Faro de Vigo)

Venturoso debut. Amenidade e lixeireza*

Os fillos do mar

Pedro Feijoo

Edicións Xerais, Vigo, 2012, 427 páxinas.

 

Cunha novela de longo alento debuta Pedro Feijoo na narrativa, sacado un relato galardoado no ano 2011. Un debut venturoso non só porque Os fillos do mar foi finalista do último Premio Xerais, senón seguramente porque a súa novela vai satisfacer moitas ansias lectoras que buscan, por riba de calquera outra consideración, entretemento e lixeireza. En efecto, Os fillos do mar é una proposta narrativa cuxa composición a converte nunha amalgama de elementos tirados de distintos subxéneros e núcleos temáticos (historia, narcotráfico, asasinatos, fuxidos da represión franquista, nazis, os galeóns de Rande, leas familiares, persecucións, detectives e a presenza protagónica das rúas e dos edificios de Vigo), mais cunha tonalidade que a conforma, non nun rodopío de acontecementos, senón nunha trama habilmente construída, aterraplenada de aventura e moita acción que a achegan ao territorio do thriller . Na novela, en efecto sucédese unha manchea de accións, unhas primarias, outras secundarias  que, ganduxadas entre si, forman o corpo do relato e na que se deixan ver dous centros da trama: o aparente ou o que semella mover a acción dos protagonistas: a procura do suposto tesouro procedente dos galeón afundidos en Rande; e outro máis profundo e decisivo:  a pescuda da identidade e da orixe familiar dos dous protagonistas principais.

Pedro Feijoo

Un arquitecto mediocre vese mergullado nunha herdanza ateigada de inquéritos, leas familiares, asasinatos, droga, o ouro de Rande,  a furna do Buraco do Inferno na Illa de Ons, resaibos  da Guerra Civil, historias de nazis. Todo isto ganduxado con habilidade, botando por veces man de oportunos flashbacks , dá lugar a unha proposta narrativa cuxa principal virtude é a amenidade. Tamén a facilidade da súa lectura, grazas ao emprego dun galego coloquial, á lixeireza dunha trama desenvolvida sen reviravoltas experimentais, aínda que, na miña estima, Os fillos do mar gañaría enteiros cun mesurado enfraquecemento da súa longura. Outros manxares más exquisitos ou espiñentos non son propios desta caste de literatura. Pode asemade cuestionarse  algúns elementos de dubidosa veromilitude, como tal, algunhas circunstancias do desenlace: as reaccións dos protagonistas que dificilmente encaixarían no concepto de mímese ou no pacto narrativo.

*Texto publicado o día 26 de abril de 2012  no sumplemento Faro da Cultura do xornal Faro de Vigo