SULAGAR O SOÑO

Sulagar o soño

Montserrat Villar González

Lastura, Ocaña, (Castilla la Mancha), 2019, 105 páxinas.

 

Quixera dar noticia da edición bilingüe reversible, en galego e castelán, dun poemario que vén de sacar dos prelos Montserrat Villar González, outra desas ou deses poetas galegos transterrados. Nada en Cortegada de  Baños (Ourense), mais residente en Salamanca como profesora, poeta e tradutora, e con varios poemarios publicados, a meirande parte deles en castelán, con algún deles traducido ao galego e ao portugués.

A autora, una daqueles que escriben pensando que a lingua, todas as linguas, sempre suman. Endalí que Montserrat Villar recoñeza que ten a fortuna de ter dúas linguas maternas, porque cada lingua é una patria, unha forma de percibir o mundo.

En Sulagar o soño, precedido dun extraordinario limiar de Juan Carlos Mestre, o lector atopa boa  e abundante poesía. Unha poesía na que a lembranza dun dos seus poetas de referencia, Celso Emilio Ferreiro (…”falar a fala nai, a fala dos abós que temos mortos”) abeira á poeta de forma definitiva á  terra galega que a viu nacer, e á lingua que mamou de cativa.

Por iso, este libro que é moitas cousas, é principalmente un regreso ao fogar materno, a terra materna que define moitos dos trazos da personalidade e da escrita da poeta. Mais. á vez sen renunciar a ollar o mundo, compartilo no teatro darwinista, verdadeira selva de competición.

 

Montserrat Villar Gomzález

A autora estrutura o libro en tres partes: “Son”, que acolle os poemas que amosan que Montserrat Villar nunca foi unha escritora extramuros de Galicia, malia estar en tránsito por circunstancias da vida. “Eu son de aquí / desta pedra, desta néboa, / deste cume que emerxe…”, proclama o primeiro poema do libro. En “U-los homes”, a segunda parte do libro, a escritora comparte afectos cos outros, cos amigos que tanto lle ensinan. Os case que vinte poemas da terceira parte son un achegamento, esta vez con palabras, a todos os que sofren neste noso mundo de arestora.

Poesía solidaria e reivindicativa. Un testemuño sen eufemismos da visión dolorosa da realidade. En resumo, unha boa colleita de versos, estrofas e poemas que lles dan forma e fan medrar o personalísimo magma literario de Montserrat Villar.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela o 30 de xuño de 2019)

Bitácora de ausencias

Montserrat Villar González

Montserrat Villar González

Montserrat Villar González é unha de tantos fillos e fillas de Galicia que non existen para o que, en puridade, está considerado como literatura galega. Esta poeta e tradutora escribe extramuros, tamén “en tránsito”, na diáspora da vella Helmántica, levando porén no corazón esa música mortal que nos rodriga á terra. Poeta non galega, malia ter algún dos seus poemarios traducido á lingua de noso. É certo que a verdadeira biografía dun escritor atópase nos seus escritos, mais estes non abrollan da nada, senón dun ser de carne e óso que o é desde a nenez. Unha nenez, no caso de Montserrat Villar nutrida polas paisaxes e  rumores que xera e apadriña o vello Miño.

A última achega da súa xa ampla  obra poética é Bitácora de ausencias, un poemario no que o logos sonoro dos seus poemas executa esa augusta función da poiesis e do poeta. Faino na primeira parte, “Las cenizas del silencio”, con versos de gran tensión creativa, congruente cos momentos nos que unha pavorosa realidade irrompeu nos ollos e na alma da poeta: a visita aos campos de exterminio de Auchwitz-Birkenau. Soamente catro poemas, mais habitados por unha inmensa potencia expresiva, para facernos presente o arrepío, a dor e a morte. A poeta, quitándolle a razón ao dictum de Adorno, non pode deixar de escribir, como mantivo Paul Celan. Reescribe, xa que logo, Montserrat Villar a irracional monstruosidade do campo de exterminio, e nos seus versos esfragámonos co espanto, nomeadamente no poema “Cóncavo silencio”, un paradigma do horror que fai amolecer a nosa pel. Versos porén, entreverados de vida e de soños que permiten suavizar o silencio que afoga a voz dos masacrados.

A segunda e terceira parte están nutridas por poesía para sobrevivir, para amarrarse á vida. A poeta dirixe agora a rabia e a carraxe do seu brado cara ao propio eu. A voz poética explora a dimensión existencial, a finitude e o dó con final previsto entre a vida e a morte. Versos, poemas que conforman un persoalísimo magma lírico, un caderno de bitácora ateigado de operacións de linguaxe e pensamento. E aínda que a poeta non desdeña os agasallos fonocéntricos, non se sente cativa dos versos encarcerados na métrica e na rima. Versos libres os seus, mais non privados de forma, escritos sen palabras vanas, pero rebordantes de tensión, forza e emotividade.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego o día 29 de maio de 2016. Para ver o orixinal, premer aquí)