Xeórxicas do pan galego, rescatando a poesía de Otero Pedrayo

 

Xeórxicas do pan

Ramón Otero Pedrayo

Edición de Silvia Penas

Editorial Galaxia, Vigo, 2013, 93 páxinas.

 

    Grazas ao Consello Social da universidade de Vigo e a promoción da Fundación Penzol podemos  gorentar arestora este traballo do Equipo de investigación da Universidade de Vigo que, baixo a dirección de Manuel Forcadela, achou este manuscrito de Ramón Otero Pedrayo, que ve luz por primeira vez e enriquece a figura de Otero cunha dimensión poética descoñecida ou pouco coñecida para a maioría  de nós.

Como é sabido, a manda testamentaria de Ramón Otero Pedrayo legou no ano 1975 todos os seus manuscritos que puidesen ter valor histórico ou literario á Fundación Penzol. Unha manchea de caixas de documentos que comezaron a ser estudadas no ano 2011 polo Equipo de investigación da Universidade de Vigo, dirixido, como dixen, por Manuel Forcadela e coa colaboración de Ana Belén Crespo e Silvia Penas. No transcurso dese exhaustivo traballo, descubríronse tres versión das Xeórxicas de Virxilio que Otero Pedrayo rotulou con palabras de saibo galego: “Xeórxicas do pan galego. O puro e grave xênio do centeo”.

Son mais de dous mil versos de grande interese científico e literario que rescatan e agrandan a condición de poeta de Otero Pedrayo, ata o de agora moi coñecido na súa condición de narrador, ensaísta, xeógrafo e historiador, e moi pouco na de poeta, xa que o único poemario que Otero Pedrayo publicou en vida, Bocarribeira, poemas para ler e queimar (1958) non suscitaron grande interese entre lectores e estudosos da súa poesía, ao coparala, sobre todo, coa súa prolífica obra en prosa.

Nun amplo limiar, a editora, Silvia Penas considera, porén, que en Otero Pedrayo conflúen as condicións do que Rilke chamou no seu día “poeta de nacenza”, afirmación que confirman as palabras de Carballo Calero falando de Otero: “non coñece a especialización nun xénero literario (…) A poesía deste autor non se diferencia da súa prosa senón polo feito de estar versificada”.

O manuscrito de Otero, agora reeditado en tres versións, está composto por longas series de hendecasílabos brancos, mal medidos e erroneamente  acentuados nalgunhas ocasións, mais sempre ateigados de enxebrismo galego e gran forza imaxinativa.

Ramón Otero Pedrayo

Saliento nesta edición das Xeórxicas  de Virxilio, que confirman as palabras de Alonso Montero de que Otero Pedrayo é un autor “mergullado na cultura clásica”, as tres versión atopadas, certamente herdeiras de Virxilio; a reprodución dunha parte importante do  manuscrito, onde podemos apreciar esa “caligrafía endiañada” de Otero, as ilustracións que adornan esta edición, da autoría, supoño do mesmo autor, a fermosa cuberta (“Os Chaos de Amoeiro”) do pintor Virxilio. E dun xeito moi especial, a ampla e clarificadora introdución de Silvia Pena que interpreta boa parte da versión de Otero Pedrayo e da que este comentario é debedor en boa medida.

Remato cunha merecida loanza ao traballo de cooperación das institucións, no presente caso, a Fundación Penzol. O Consello Social da Universidade de Vigo e o Equipo de investigación da mesma universidade. Do seu patrocinio e asemade do seu traballo de esculca e estudo, esperamos que vexan pronto luz máis manuscritos aínda inéditos do que Silvia pena chama o “espolio oteriano”.