Cabalos e lobos

cabalos e lobosCabalos e lobos
Fran P. Lorenzo
Edicións Xerais, Vigo, 2015, 190 páxinas

Cabalos e lobos significou o debut na narrativa galega do xornalista desta Casa, Fran P. Lorenzo. Un ditoso debut para o autor xa que a súa peza fíxose merecedora de Premio Blanco Amor de Novela. Mais ventureiro asemade para os lectores amantes das historias ateigadas de trama, de paixóns, de segredos por desvelar, de silencios, de barbaries bélicas ou posbélicas. Nunha trama que recorre unha boa parte do pasado século. E faino a través da crónica recuperada da saga dunha familia de orixe alemá que se establece en Vigo ao remate da Primeira Guerra Mundial. Un debut que amalgama drama, thriller, crónica social, certas doses de erotismo e mesmo de novela rosa e de amor, resolta con acuidade e sen caer en sentimentalismos.
A novela bota a andar coa recuperación dun suceso acontecido no verán de 1960, a Noite da Caída: o suicidio do pai da voz relatora que, desde o octavo piso do edificio Albo na Gran Vía viguesa, esnafra os seus miolos contra as lastras do bulevar. A meirande parte do relato que segue a este dramático acontecemento, será unha afanosa pescuda coa que a principal protagonista, filla do morto, intentará destecer un nobelo entullado nunha rede de sombras, silencios, segredos e mentiras que forman parte do claroscuro familiar, e na que teremos a oportunidade de percorrer da man do autor a historia do século XX. Estremecerémonos na segunda parte do libro cunha historia de sexo e amores furtivos, un amor verdadeiro, mais considerado nefando nun tempo subterráneo, vixiado e húmido, que será, porén o que fará estourar a Noite da Caída.
Son moitos os engados que atesoura a ficción de Fran. P. Lorenzo: unha estrutura acaída con aliaxe de varios subxéneros (thriller histórico, drama, crónica social, relato erótico), mesturando con acerto a técnica do flashback, un axeitado perspectivismo, unha ben escollida intertextualidade. Un bo fresco da cidade olívica na súa vella faciana, ollada desde o epicentro do edificio Albo, e convertida en espazo protagónico. Unha intensa historia de amor entre dous homes, na miña estima ben resolta. En resumo, un relato honrado, narrado con firme pulso, sen adornos espurios, mais ornada por veces con vigorosas luzadas líricas.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela o día 11 de xullo de 2015. Para ver o orixinal, pinchar aquí)

Destecendo segredos nun tempo subterráneo

cabalos e lobosCabalos e lobos
Fran P. Lorenzo
Edicións Xerais, Vigo, 2015, 190 páxinas

Debuta na narrativa galega o xornalista Fran P. Lorenzo (Vigo, 1973), con Cabalos e lobos, que se fixo merecedora do Premio Blanco Amor de Novela Longa, o máis emblemático da narrativa de noso, mais que non sempre dá no albo. Unha novela cen por cen viguesa, pero sobre todo desveladora de segredos, cobizas, traizóns, silencios, mentiras, covardías, paixóns, barbaries bélicas e aldraxes posbélicas que recorren unha boa parte do século XX. E faino a través da crónica recuperada dunha saga familiar, unha estirpe de empresarios familiares que se establecen no porto de Vigo a finais da Primeira Guerra Mundial.
Un brillante debut, como digo, que abala entre o drama, o thriller e o retrato social, sen que falten certas doses de erotismo, de novela rosa e novela de amor, resoltos con habelencia e sen caer no sentimentalismo.
Todo dá comezo nunha noite de verán de 1960, a Noite da Caída: o suicidio, “un acto involuntario e fatal”, do pai da protagonista e voz relatora, que desde o octavo piso do edificio Albo, en Gran Vía nº. 2, cae pola fiestra e estampa os seus miolos contra as lastras do bulevar. Esa morte poralle o punto final ao relato familiar que soamente quedará enteiramente esclarecido na derradeira secuencia (“Alba de Gloria”). Mais a meirande parte do relato que segue a este dramático suceso, será un intento de buscarlle explicacións.
Intentará destecer ese nobelo, Paula Costa Beckmann, a alemá ou nazi para os compañeiros do Instituto, nena de tres anos nesa Noite da Caída. Xa adulta e nai dun fillo estudante en Santiago, reconstrúe a saga familiar, mentres unha doenza silandeira está a botala da vida e do seu corpo. Os avós que, tras a Primeira Gran Guerra deciden establecerse en Vigo, serán os nazis na versión que circula pola cidade, partidarios asemade do golpe de estado franquista; coa avoa, entusiasta vendedora do Movemento, porque -velaí o apropiado do título- “…había que escoller e estabamos en guerra. Europa enteira estaba en guerra. Ou eras cabalo ou eras lobo” (páxina 85). E cando os bombardeos aliados de saturación para rachar coa moral da poboación, devastan as cidades alemás e demolen a casa familiar en Lübeck, a avoa decide ter outra no edificio que os conserveiros Albo comezaban a erguer na Gran Vía, nº. 2 sobre planos do arquitecto Francisco Castro Represas, xustamente homenaxeado nesta ficción. Unha casa en pedra, ferro e cemento que cadraba co carácter da avoa.
A novela avanza nesta primeira parte sobre todo polos conflitos e claroscuros das personaxes femininas. Ata que a segunda (“Descampado”) faranos estremecer cunha longa carta do tío Álvaro, escrita desde a vellez, na que descubre a súa condición homosexual, a súa historia de sexo con homes e sobre todo o amor con Bruno, un amor nese tempo subterráneo, vixiado e húmido (páxina 117), que será o que ao cabo fará estourar a Noite da Caída.
Non son poucos os engados e feitizos de Cabalos e lobos, ficción apropiada para o gran público: unha estrutura acaída que, desde un dramático suceso que é necesario aclarar e amalgamando drama e thriller en doses apropiadas con documentación social, camiña a bo ritmo cara ao desenlace; mesturando ademais con acerto as analépses e  distintos puntos de vista. Refai a novela un bo fresco de Vigo na súa vella faciana, ollada a cidade desde ese epicentro do edificio Albo. Un Vigo, industrial, aberto ao mundo, que pretende ser a cidade do millón de habitantes no ano 2000. Unha cidade audaz e barulleira como escribe o tío Álvaro, pero que no era unha cidade libre porque estaba dominada por un só bando: os empresarios cobizosos, os construtores, os especuladores sen moral, os políticos do réxime. Un espazo en boa medida protagónico, que serve de marco para que os protagonistas se desenvolvan como actantes nese tempo subterráneo.

 

Fran P. Lorenzo

Fran P. Lorenzo

Unha intensa pero breve e dramática historia de amor entre dous seres humanos, na miña estima ben resolta, afastada do folletinesco; e cando chega o sexo, apenas o vemos, sen descricións explícitas, suxeridas soamente a base de oportunas elipses. Outro acerto do novelista son as racións de boa literatura postas na boca ou enfeitando os comportamentos dos protagonistas: Perec, o señor Cunqueiro, Madame de Staël, W.G. Sebald, Hans Erik Nossack, Hemingway, Simone de Beauvoir, Eugenio de Andrade, o poeta galego de vangarda a bordo dun paquebote… E especialmente ese poemario Sombra do aire na herba de Luís Pimentel. Certamente dá xenio ler os versos riscados por un dos amantes furtivos (“Ardentemente percúrote / neste día que esmorece vagariño na cidade”) que así declara o seu amor que non está a salvo de nada nun tempo no que a Lei de Vagos e Maleantes de 1954 e sobre todo o xuízo social consideraban delitos nefandos contra Deus e as persoas o amor entre seres humanos do mesmo sexo.
En resumo, un relato honrado e nobre, sen imposturas, sen excesivo sentimentalismo, con razoables cores rosas e que, como di un dos seus actores, mira cara ao pasado nun acto de valentía e de amor.