Jasper Gwyn copista de xente

Mr. Gwyn

Alessandro Baricco

Tradución de Carlos Acevedo

Editorial Galaxia, Vigo, 2012, 185 páxinas.

 

    Traducido hai apenas unhas semanas a varias linguas peninsulares (ao galego por Galaxia, ao español por Anagrama e ao catalán por La Magrana), temos a oportunidade de enmeigarnos coa última novela, Mr. Gwyn, un texto cristalino e transparente, do escritor italiano Alessandro Baricco. Despois de dar a luz Seda e Emaús, cunha escritura “severa e angulosa”, Baricco, un dos mellores estilistas actuais (nel a  escritura é vocación, non profesión e ai quen afirma que non se pode escribir máis bonito do que o fai Baricco), agasállanos en Mr Gwyn cun “thriller poético”, unha novela metaliteraria sobre o oficio de escribir e eses xestos que de socato fan que un libro, unha fermosa historia empece a ter vida. Por iso cómpre ler a Baricco paseniñamente, gorentando cada palabra que lemos, na soidade, dispostos a mergullarnos nunha escritura de cristal.

   E abofé que Mr. Gwyn non é unha excepción, porque é un libro onde un escritor semella querer cambiar de profesión, deixar de escribir libros, mais non para esquecer a escritura, senón para crer e crear a maxia. O máis sorprendente deste libro é que Baricco, desde unha proposta  claramente metanarrativa, é quen de somerxernos  no corazón da maxia, do asombro, na cerna da fermosura, escribindo unha historia moi inxel, case que infantil e irreal a primeira vista, pero que chega a atraparnos coas poutas da intriga.

   Unha historia iloxicamente doada que cómpre inserila dentro da corrente da metanarrativa, como xa apuntei. Jasper Gwyn é un autor de éxito que despois da terceira novela decidide deixar de escribir libros porque se decata de que iso non lle acaía ben. Fai unha lista que publica nun xornal inglés de cincuenta e dúas cousas que non quere volver facer xamais. A cincuenta e dúas é precisamente esa: non volver escribir libros. Pero ao pouco tempo bota en falta o xesto de escribir. E venlle á cabeza a idea dun posible oficio: ser copista, non de actas notariais, copista de persoas, escribir retratos de persoas. A partir de aquí, sen saber moi ben cómo facelo e contando coa complicidade dunha rapaza bolseira, empeza a exercer o traballo inventado.

   Será entón cando comece o insólito: o desenvolvemento dunha historia que nos vai fascinando pouco a pouco. Homes e mulleres pasan trinta e dous días pousando para el. É aquí cando a novela se incrusta claramente na metanarrativa. Alessandro Baricco non só reflexiona sobre o proceso da escritura en xeral e  verbo das distintas perspectivas desde as que se pode facer unha tematización do acto da escritura, unha idea eixo da posnarrativa, senón que mesmo lle amosa ao lector o taller do escritor ata nos seus nimios detalles: o local, as luces, a música e paseniñamente imos comprendendo cómo escribe este home indo máis alá da regra. Velaí o seu segredo que lle permite escribir relatos marabillosos de xente moi dispar, porque Mr. Gwyn  retrataba a xente escribindo escenas, anacos de historias, pois que el acreditaba no feito de que non somos personaxes, somos historias, páxinas de libros que ninguén escribiu xamais.

   A novela afonda asemade no misterio dos ritos da experiencia que poden conducir, como tal, a unha muller espida e sentada nunha cadeira, a deixarse mirar por un home louco, sendo capaz de reordenar esa experiencia ata transformala nun refuxio para os dous, no que, sen a mediación das palabras, ao final xurda o desexo de algo físico, da eliminación do distanciamento.

Alessandro Baricco

   O desenlace do libro, fermoso e sorprendente -un verdadeiro proceso de investigación-, fainos pensar neses contornos irreais tan queridos por Baricco. Ao final o escritor nunca deixa de selo. Soamente cambia de perspectiva. Troca o arduo traballo da inspiración e deixa levarse pola maxia, como xa apuntei. Endalí, lémbranos o escritor, que hai moitos retratos ocultos circulando polo mundo adiante, cosidos secretamente ás páxinas de libros.

   Narrada cun estilo moi persoal que non se fai “insoportablemente naif” como din os seus críticos, Mr. Gwyn non só é metaliteratura sobre o oficio de escribir, senón unha historia, quizais imposible, pero non por iso menos fascinante.

GALAXIA: BIBLIOTECA COMPOSTELA DE NARRATIVA EUROPEA, NOVIDADES ( II )

Foto: El Correo Gallego

A Biblioteca Compostela de Narrativa Europea é unha colección específica de Editorial Galaxia, patrocinada polo Concello de Santiago. Grazas ao convenio de colaboración, xa están na rúa vinte e catro títulos do máis selecto da narrativa europea. Autores como Andrea Camilleri, Orhan Pamuk, Zadie Smith, Anna Gavalda, Sarah Waters ou Martin Amis  prestixian a colección, con pezas de narrativa importantes traducidas ao galego, nalgúns casos, antes que a ningunha outra lingua europea. Velaquí  as novidades deste fin de ano.

*Emaús de Alessandro Baricco. A ficción de Alessandro Baricco somérxenos na historia de catro adolescentes que quedan engaiolados  pola capacidade de atracción sexual dunha moza, feito que condicionará o seu futuro. Confrontación entre a imaxinación e a realidade nese proceso ineludible  de maduración no que nos decatamos do abismo que hai entre ambas. Novela de iniciación e de volta á realidade, elegantemente narrada.

*A viúva preñada de Martin Amis. Novela polémica como acostuman ser as últimas publicacións do escritor inglés. Martin Amis non semella satisfeito coas experiencias feministas nin coa revolución sexual das últimas décadas e traduce as súas frustracións nesta novela na que unha das protagonistas representa a unha súa irmá e a súa triste historia, froito da permisividade deses anos. Logo dunha revolución o que queda non é algo que nace, senón unha viúva preñada. Entre ambas, o caos e a desolación.

*Caos calmo de Sandro Veronesi. Historia dun personaxe obsesivo, dun home do común dos nosos días, envolto en acontecementos cribles e que nada teñen de extraordinario, agás a traxedia familiar coa que dá comezo a narración e que provoca un xesto protector do protagonista cara a súa filla, no que atopará a calma dentro do caos. Novela perfectamente resolta, soberbio retrato da existencia e desa confusa liña que separa a condición do heroe da do antiheroe.