SULAGAR O SOÑO

Sulagar o soño

Montserrat Villar González

Lastura, Ocaña, (Castilla la Mancha), 2019, 105 páxinas.

 

Quixera dar noticia da edición bilingüe reversible, en galego e castelán, dun poemario que vén de sacar dos prelos Montserrat Villar González, outra desas ou deses poetas galegos transterrados. Nada en Cortegada de  Baños (Ourense), mais residente en Salamanca como profesora, poeta e tradutora, e con varios poemarios publicados, a meirande parte deles en castelán, con algún deles traducido ao galego e ao portugués.

A autora, una daqueles que escriben pensando que a lingua, todas as linguas, sempre suman. Endalí que Montserrat Villar recoñeza que ten a fortuna de ter dúas linguas maternas, porque cada lingua é una patria, unha forma de percibir o mundo.

En Sulagar o soño, precedido dun extraordinario limiar de Juan Carlos Mestre, o lector atopa boa  e abundante poesía. Unha poesía na que a lembranza dun dos seus poetas de referencia, Celso Emilio Ferreiro (…”falar a fala nai, a fala dos abós que temos mortos”) abeira á poeta de forma definitiva á  terra galega que a viu nacer, e á lingua que mamou de cativa.

Por iso, este libro que é moitas cousas, é principalmente un regreso ao fogar materno, a terra materna que define moitos dos trazos da personalidade e da escrita da poeta. Mais. á vez sen renunciar a ollar o mundo, compartilo no teatro darwinista, verdadeira selva de competición.

 

Montserrat Villar Gomzález

A autora estrutura o libro en tres partes: “Son”, que acolle os poemas que amosan que Montserrat Villar nunca foi unha escritora extramuros de Galicia, malia estar en tránsito por circunstancias da vida. “Eu son de aquí / desta pedra, desta néboa, / deste cume que emerxe…”, proclama o primeiro poema do libro. En “U-los homes”, a segunda parte do libro, a escritora comparte afectos cos outros, cos amigos que tanto lle ensinan. Os case que vinte poemas da terceira parte son un achegamento, esta vez con palabras, a todos os que sofren neste noso mundo de arestora.

Poesía solidaria e reivindicativa. Un testemuño sen eufemismos da visión dolorosa da realidade. En resumo, unha boa colleita de versos, estrofas e poemas que lles dan forma e fan medrar o personalísimo magma literario de Montserrat Villar.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela o 30 de xuño de 2019)

CALPURNIAS DE ARESTORA

Calpurnias

Mulleres poetas ourensáns. Escolma contemporánea

Coordinadora: Yolanda López

Editores: Pilar Fdez.-Pinedo e Arturo R. Camba

Editorial Cuestión de Belleza, Ourense, 2019, 189 páxinas.

 

Dez Calpurnias ourensáns. Ningunha delas identificable coa última parella de Xulio César, aquela que intentou convencelo de non ir ao Senado o día no que foi asasinado. Nin tampouco con ese xénero de especies fanerógamas. Elas son mulleres poetas ourensáns contemporáneas, de agora mesmo, que non roubaron ningún heterónimo colectivo, pero ás que, con bo tino a coordinadora da publicación, Yolanda López, asociounas co Calpurnia Abana Aeboso, a primeira muller da que se teñen datos de que figura na historia de Ourense.

Dez sobresaíntes poetas nadas en terras ourensáns, aínda que algunhas transterradas fóra d Galicia. Todas posuidoras dunha obra poética importante na que, parafraseando a Pilar Fernandez Pinedo e a Arturo R. Camba, editores deste selo con nome de Beleza, transforman a súa escrita en cánticos da música das palabras, recollen emocións sobre versos cotiáns, son fieis ao compromiso de expresar no ágora o máis íntimo que atesouran, o que máis lles queima por dentro. Fillas de augas quentes e frías, de pedra de granito; e posuidoras sobre todo desa maxia que converte as palabras en beleza da linguaxe, capaz de incendiar as nosas noites, no grande milagre do mundo.  Por veces, nas mareas dos humanos corazóns, como diría Manuel Antonio

Elas, dentro da terras ou emigrantes da nosa matria, non só homenaxean a lingua de noso; estírana, engrósana, fana millo mol ou toxo feroz. Son poetas ourensáns, quizais as máis coñecidas, mais non as únicas. Universos poéticos que miran esta terra, pero non están pechados ao do que acontece extramuros. E forman parte, xa que logo dese “río das  letras femininas que integran a nova xeración das Calpurnias do século XXI” (Yolanda López).

Na comuñón do seu canto, velaquí o rexistro desta escolma contemporánea que acende o lume lírico.

Alba Cid  (Ourense, 1989):  autora de varios poemarios e galardoada con premios, sobre todo en prosa. Ela arrola o Canon do Sil como ninguén antes o fixera. O río que só arrastraba ouro e os reflexos de toda unha lexión romana. Así canta o seu primeiro poema dos cinco recollidos nesta escolma, fortemente narrativos, algúns en varios momentos.

 

Rosa Enriquez

 

Rosa Enriquez ( A Rúa, Ourense): cunha ampla obra poética publicada, e moitas colaboracións en obras colectivas. Entre outras moitas sentencias, fainos saber que “a aniquilación ética ten o seu berce na ansia de vivir en paz no espazo chaguazoso” (páxina 30). Xuízo que comparto. Unha Calpurnia posuidora de grande fertilidade creativa. Con case  unha ducia de poemas nesta colectánea, varios deles en prosa, mais sen presumir de sabichona. Prefire poder silbar “cando liscaches”.

Yolanda López (Ourense, 1976): autora de nove poemarios publicados. Nove son  as achegas coas que contribúe a este reto editorial. Xa non sabe do medo como María Mariño, e ten conciencia de que “Unha agulla Strabó no mar courelán / tecía versos na miña pel” (páxina 53). Acredita na metamorfose dos corpos. E canta á fiandeira que foi pasado, máis segue sendo prólogo para moitas mulleres de arestora ou de mañá.

 

Arancha Nogueira

 

Arancha Nogueira (Ourense, 1989): Autora de sete libros de poesía e crítica literaria feminista en A Sega. Oito poemas nesta escolma con temas moi variados e   unha clara homenaxe ao mar, á “inmensidade do mar”, coa súa música infinda. Ela fitaba e o pais falaba de arroaces (páxina 64). Arroaces, marea e vento pero tamén homenaxe a unha nena linda, a muller amarrada a unha casa e ao sorriso dos devanceiros (páxina 64).

Rochi Nóvoa (Ourense 1975): Cunha ampla obra publicada tanto en solitario como en colectivos. É doado atopala, dinos a coordinadora, en recitais-denuncia en prol da terra, dos dereitos da muller, das cousas perdidas e inxustas, dos montes.E eses son algúns dos temas que poetiza, nos poemas escolmados aquí, co berro manifesto de que “Pequenos pintores non deixan dar / cor á esperanza. / musgo desintegrado / aumenta a polución / POR-VIR, PORVIR” (Páxina 81)

 

Celia Parra (Ourense, 1990): Especializada en videopoesía. Poeta a produtora, con sete obras publicadas. Con lembranzas das tardes de outono, as follas mortas, as rúas enchoupadas de swing, pro tamén con anceio e co goce do recendo trala choiva (páxina 95). E algunhas preguntas, inquéritos que se fai certamente orixinais: “Canta cota de pantalla / necesito para crer que te quero”( páxina 97).

 

 

Chus Pato

 

Chus Pato (Ourense, 1995): creadora de doce poemarios e gañadora de numerosos premios como o Nacional de Crítica Española. Pertence á Real Academia Galega. Na miña estima, a poeta máis coñecida desta escolma e unha das figuras máis relevantes da actual poesía galega e española. Poesía de resonancias míticas nos seus primeiros libros, con razón segundo Heriberto Bens a “séptima cabeza da cas de Hermenexildo” que fusiona o desexo de innovación expresiva, de preocupación social e política co culturalismo clasicita e coa conciencia de xénero, presentados sempre nun deseño de grande fondura estética e abondosamente terxiversado e críptico por veces. Poesía escrita en prosa con distintos tipos textuais e unha polifonía de voces. Achega Chus Pato a escolma varios poemas ou fragmentos. Como mostra escollo o comezo do primeiro deles: “Certo, é posíbel estar namorado dun obús / é posíbel  estar namorado da vulva dunha egua / e contemplar como devagar as vacas se envelenan. / É posíbel afirmar que o sexo dunha trincheira é máis longo / que o sexo da máis longa das serpentes….” (páxina 116)

Raida Rodrígez (Maside, Ourense, 1980): Tres libros publicados son a súa obra. Descoñezo os inéditos. Especialista nas raíces filosóficas da prosa poética do autor chinés Lu Xun. Poemas longos os seus. Penso que dous versos do seu poema.”reparto de tarefas” abondan para darnos conta da tonalidade da súa escrita poética: “revolución: erradicar todos os comezos / multiplicar os cortes até o infinito” (páxina 133). E outros dous para definir a súa autopoética: “a poesía sucede cando estoupan as palabras / (distorsionan, interrompen, crean interferencias, deveñen libres”)

Marina Sánchez: Filóloga especialista en dobraxe de dramatizacións e xornalista con relevantes traballos sobre figuras e personalidades da cultura. Aínda pouca obra poética publicada. Ser poeta para Marina Sánchez é ser unha nena que soña con ser poeta (páxina 156). Os seu máis íntimos devezos é “que ser cumpran os soños que o tempo ten enloitados” ( páxina 158).

 

 

Montse Villar

 

Montse Villar (Cortegada de Baños, Ourense): profesora, tradutora e poeta transterrada en Salamanca desde hai bastantes anos, mais ser perder nunca as raíces e o cordón umbilical con Galicia. A súa obra publicada é numerosa e varios dos seus libros están traducidos ao español e ao portugués. Se ben en boa parte da súa obra poética, Montse Villar é unha poeta e escritora galega Sería suficiente para nos convencer o seu último libro recentemente saído do forno en edición bilingüe,  Sulagar o soño.

Nalgúns dos seus poemas, lémbranos o paso do tempo: “No corpo hai algunhas estrías / que non me desacougan no verán” (páxina 157). Mais as súas grandes preocupacións son a situación do mundo: inmensas chairas convertidas en campos de refuxiados, a sorpresa das cousas, igualar as diferenzas (“Arrincarse  os trazos físicos que nos distinguen”, páxina 180), a semellanza, a vida e a morte.

 

Poemas de moi distintas tonalidades, “multiverso” escriben os editores. De gran calidade todos eles. Versos, poemas, estrofas que amosan máis unha vez que Galicia, xeración tras xeración, non soamente nada en mares de metáforas. E que a poesía que hoxe se escribe en Galicia, tan moderna e vangardista como a que máis, é un bo modo de resistir á triunfante ruína da cultura, mesmo ser ter que estar asentada nese mito fundacional de grande importancia -o celtismo-, a pesar de ser falso. As poetas ourensáns dos nosos días elixen outros camiños e as súas creacións non perden calidade.

Cervatos

Cervatos

Lucia Novas

Kalandraka Editora, Pontevedra, 2017, 94 páxinas.

 

A miña salutación para Cervatos, un libro senlleiro de Lucía Novas, unha poeta aínda nova, que desde o ano 2010 non publicaba un poemario independente, malia ese gusto ou obriga de encadear palabras  na súa mente, pois que iso é a poesía para a autora: “a necesidade máis íntima, a substancia da vida…círculos purificadores, pomadas reconfortantes”, como escribe na súa autopoética. Con este poemario que nestas datas publica Kalandraka Editora na prestixiosa colección Tambo, a poeta instálase nunha nova banceira , arriscada sen dúbida, mais sen carruncho. A de pór en palabras a “beleza do efémero, dos obxectos superfluos  e das atmosferas kitsch”. Poesía pois do fuxidío, da variabilidade, da indeterminación, dos retallos que están na esencia do vivir, como esa cadeíña fina, o fento silvestre, on encaixes “sobre a pel /extraviados”. Mais tamén do amor e do desexo, que xorden como abrollos e que devoran mesmo desde a nostalxia ou que nacen “na liña moura do teu ventre”.

Pero, sobre todo, poesía en. Poesía esteada no vigor das palabras da lingua de noso, na súa eufonía, no efecto da súa sonoridade e harmonía que actúan na función rítmica do poema. Cada palabra pode ser un poema. Abonda con ler o primeiro: os gatos monteses, os arandos, os lobos, as tobeiras, as crisálidas, as orquídeas…as saias con amidón, as cabanas, os teixos, o cuarto da costura,o xenxibre, as campánulas…

 

 

Lucia Novas

Poesía híbrida erguida coa técnica da colaxe. Unha escrita lírica que, ao xeito de certas artes plásticas, combinas materiais moi diversos, procurando un experimentalismo que acentúa a complexidade orgánica e a tensión polisémica do texto. Un procedemento que empuxa o poema por esa vía da trangresión posmoderna dos xéneros literarios. Lírica, xa que logo, esteada na superación do concepto tradicional de poesía. A poeta non é cativa nin da métrica nin da rima, xeradoras por veces de mares de versos aprisionados. Versos anisosilábicos, versificación libre e aberta, mais non por iso carecente de forma. A  voz lírica de Lucia Novas asume con éxito a retesía de crear novas ancoraxes para os seus poemas, esculpindo, estirando, engrosando as posibilidades da lingua, a verdadeira patria do/da poeta.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela, o día 30 de xaneiro de 2018. Para ver o orixinal, facer clic aquí)

Na procura da cerna de si mesma

As entrañas horas

Emma Couceiro

Ediciós do Castro, O Castro, Sada ( A Coruña), 60 páxinas.

(Libros de fondo)

 

Emma Couceiro (Cospeito, Lugo) é unha poeta dos anos 90, promesa e realidade consolidada con dous poemarios publicados ao final da década: Humidosas (1977) e As entrañas horas (1998). No ano 2003 deu ao prelo o seu último libro: Cito. Desde entón, o silencio. As circunstancias da vida e o feito de que en Galicia resulta imposible vivir da escrita e menos da poesía, explican que nestes anos Emma Couceiro non teña publicado ningún outro libro de seu. Mais na poesía de Emma Couceiro reloce unha notabilísima calidade. Alguén ten escrito que Emma Couceiro é a mellor aínda que teña deixado de escribir.

Velaquí as razón da miña volta á poesía da poeta de Cospeito, en concreto á do seu libro As entrañas horas (1998), un poemario ganador en 1997 do Premio Eusebio Lorenzo Baleirón na súa décima edición: o engado dos seus poemas e un certo pesar, mala conciencia porque eu tamén me pregunto por que a deixamos pasar, por que non lle pedimos máis, por que non  a obrigamos a seguir enmeigándonos con seus versos.

As entrañas horas apareceu publicado na colección que leva o nome do poeta de Dodro -o poeta fenecido do Concello que se extasía nas brañas lendarias de Laiño-, en Ediciós do Castro, outra desaparición que non deberiamos ter consentido. Autora: Emma Couceiro, unha das nosas poetas novas naqueles anos e nas que alenta con máis profundidade e brío a respiración lírica, a quen entón eu vía como unha inestimable compaña para saír do século, malia que o seu nome e a súa obra no foron recollidos na antoloxía que leva a denominación finisecular. No seu día, ao ler esta proposta de Emma Couceiro, pensei que a función poética non era algo pequeno, aínda que fermoso (“Small is beautiful”). Agora, ao poder lela en letra impresa, non só me confirmo na anterior sensación, senón que son quen de descubrir as máxicas forzas propias da poesía, que a poesía é forte (Michel Deguy). Os clásicos galegos dixeron o mesmo acudindo a amavías verbais igualmente refulxentes: o grande milagre do mundo.

Onde están as verbas vigorosas que lle dan o significado de forza e enerxía a este libro ata o punto de que o poema deixa de ser, na súa escrita, unha cousa pequena? Dito de forma analítica, que non é seguramente a mellor maneira de abeirarse un ao porto feiticeiro do poema, As entrañas horas é un poemario de xinea  claramente existencial, no que a poeta anda á procura de si mesma, do eu lírico, da cerna de si mesma, a través de varias vías e itinerarios (“marcas anteriores a un embigo lunar”). A vía, en primeiro lugar do propio corpo, das entrañas viscerais e dos líquidos. A perspectiva feminina tan clara igualmente no primeiro libro de Emma Couceiro (As humidosas), co que a poeta dialoga neste.

A súa par, outro camiño: a rota das raíces, os cimentos, a súa historia, a terra sacra, a aldea de pantanos e lendas moi vellas. O corpo íntimo e inseparable, atrapado na raiceira, desandando as veas ata os piares que resisten o tempo: como a pedra, a casa, o forno granítico entre as hedras.

A poeta séntese herdeira de todo isto, da súa terra, mesmo dos vestidos dos seres queridos, e camiña cara a atrás recollendo “traxes de voda secos nos armarios”. Vivir pois coa humidade e coa pedra dentro. Mais tamén con vontade de cambio, porque en comparación co anterior poemario, en As entrañas horas o eu poético exprésase cunha nova tonalidade, máis íntima e asemade, talvez, máis dura e comprometida.

Ademais de todo isto, percibo nos versos de Emma Couceiro: outras alfaias, algunhas moi ousadas: unha rotura coa linguaxe que se amosa na modificación do léxico, na procura de novas palabras para  definir paixóns, nas audacias imaxinativas, na teimosa e consciente fidelidade a certos castelanismos (“estos”, entre outros). É así como a poeta fai renacer o poema sen demagoxias, sen mentiras, con moita naturalidade e, ao mesmo tempo con forza e radicalidade, alicerzándoo na singularidade: “Destruír a historia para conservar as historias. Emma Couceiro, como todas as poetas que desde Xohana Torres se oufanan co berro “Eu tamén navegar”, marca a feminidade dunha forma moi forte e fermosa.

 

Emma Couceiro

E por último sutura o pensamento ou unha certa concepción da existencia coa beleza, como fixeron os poetas da “idade dos poetas” (Celan, Hölderlin…). Como mostra este gromo de ouro: “Que bonito ir até o fondo na na / que bonito non ser nada / que se dormes non hai nada / na na nada / e ademais / teño os pés tan fríos…”

En decembro de 1997, nun acto emotivo que o Concello de Dodro repite todos o anos convocando os veciños co arrebato da poesía, e na memoria de Eusebio Lorenzo Baleirón, Emma Couceiro recibía e agradecía o  Premio cun texto primorosos no que a poeta facía a mellor esexese da súa obra. Tiradas do mesmo estas liñas que se brindan a todas e a todos aqueles dispostos a iniciarse nos deleites das palabras meigas: “Destrucción do tempo, memoria, espazo, historia, para a reconstrución. Un eu no centro da nada, un corpo. E entrañar, adentrar, afondar no corpo. Ser un corpo, percorrelo, asumilo e posuílo. As raíces do corpo. A patria que é a terra e o corpo atrapado nas raíces…A historia que se proclama, a que se constrúe coa palabra. E nacerse.”

En prol de Babel

A Cabeleira

(Poema en 60 idiomas)

Claudio Rodríguez Fer

A tola soñando, Santiago de Compostela, 2016, sen paxinación

 

Existen na actualidade unhas seis mil linguas. Moitas delas teñen a súa orixe na antiga familia das linguas indo-europeas. Non na resposta que o folklore hebreo deu a cuestión da diversidade lingüística, narrada en Xénese 11, 1-9, entendida como un mal, xa que como teñen afirmado algúns Pais da Igrexa, a perdida unidade lingüística é un atranco para a boa comunicación. Emporiso, hoxe a diversidade das linguas é apreciada como un dos tesouros e posibilidades de incalculable valor para os seres humanos. As linguas son fiestras que nos permiten dexergar o mundo, lelo e criar sentido e beleza.

Endalí que A Cabeleira (Fragmentos de Claudio Ridrígez Fer, e a súa perspectiva multilingüe, son de certo unha homenaxe á poesía e ao multilingüismo. Un poema en prol de Babel. A Cabeleira (Fragmentos)  apareceu publicada por primeira vez na revista Grial, en 1985. En datas posteriores o poema o poema foi traducido ao ruso e ao bretón. En 1995 apareceu a súa primeira edición políglota. En 1915 esta edición agrandouse con traducións a trinta e cinco idiomas. A última ampliación editada é do pasado ano: A Cabeleira (Poema en 60 idiomas). Estes sesenta idiomas nos que hoxe podemos ler o poema de Claudio Rodríguez Fer, engrosaranse en futuras edicións con outros idiomas, coma o alsaciano, lingua á que xa foi traducido.

 

Claudio RodríguezFer

 

Ler o poema de Claudio Rodríguez Fer nas sesenta linguas ás que podemos ter acceso tanto na edición en papel como na dixital, aléntanos a facernos membros e a xuntarnos con todas as tribos móbiles que se estenderon por toda os recunchos e camiños da terra; moitas delas sen se constituír en estados, mais creando e conservado os vedraños patrimonios das linguas, todas igualmente valiosas, e que non só son códigos de comunicación, senón moitos máis: moldes que condicionan e á vez enriquecen o noso pensamento. Armas pacíficas fronte a un mundo que tende a erguer muros, pechar fiestras e condenarnos a un encerro solipsista en nós mesmos.

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela o día 26 de novembro de 2017. Para ver o orixinal facer clic aquí)

Bruídos contra o desacougo distópico

Últimos bruídos

Marga Tojo

Ilustración da capa: Loi Fernández

Edicións Positivas, Santiago de Compostela, 2016, 43 páxinas.

 

Marga Tojo debuta na literatura cunha peza literaria que non acostuma ser o xénero máis doado, mais si o máis natural, porque, como afirma a autora, ela tamén escribiu versos desde nena. Cativouna desde sempre o poder das palabras, “as primeiras cousas que se secuestran nos contextos da opresión”, pero tamén posuidoras da capacidade de destapar realidades silenciadas. É a particular poética desta escritora primeiriza, “unha poeta moi namorada do xornalismo” como ela mesma confesa. Cumpriría engadir que o que é difícil reside na capacidade de vivir, ata as derradeiras consecuencias, a vida do poema, facer materia de memoria a experiencia da vida. Só así a poesía é capaz de arrincarlle algo a morte, como, xa hai moitos anos, o expresa Andrè Mauraux.

A autora, filóloga de formación, exerceu o xornalismo a pulso en Galicia Hoxe e noutros medios.E tamén foi vítima da crise desencadeada desde as cúpulas das grandes ou pequenas empresas de comunicación. Mais iso permitiulle retomar as súas orixes: esa posibilidade de facer fermosura coas palabras, aínda que coas mesmas se fale de escenarios distópicos, porque hoxe o mundo é o grande teatro das distopías, como nolo fai penetrar con palabra potente Marga Tojo, nese seu primeiro poema “Mapa”, salferido de amor -tamén da súa expresión a través do sexo cun ciborg, un ser asexuado-, e de todos os berros da dor e da opresión no mundo de arestora: o son rouco do abafo dos que foron exterminados, despois de camiñaren durante semanas, o militarismo patriarcal ao que lle urxen as guerras, a sociedade deshumanizada, alienada no “consumo como comportamento afectivo, ou o dogma, o monoteísmo do traballo remunerado -escravizante- como imperativo moral

O segundo poema, “A Guerra dos Dous Meses” reflicte outra historia de amor cun morto vivente, alguén que podrece: “…un ente rosmante / que consume esforzos alleos” (páxina 24), a claudicación de todos os soños. E como contexto obrigado desta relación cunha persoa das que “tiran a vida abaixo”, a choiva, o arroiar en Santiago, e o compango brutal de millóns de cidadáns forzados ao suicidio, deportados e tantas mulleres violadas.

“Os días comúns” o terceiro poema, é unha breve historia, tinguida igualmente pola distopía, co inquérito de que se aquilo que se traizoa cando se vive, non será  a única felicidade posible (páxina 31).

No último poema , “Derradeiras horas de Renata M.”, a voz poética diríxese a unha muller á que van asasinar. Fala a persoa que convive con Renata M., e, hora tras hora, amósanos a barbarie que rodea á muller ata que acaban de matala.

 

Marga Tojo

Un libro duro, áspero, que tradea non só os sentimentos, senón tamén as conciencias. Escrito non con palabras sabedeiras ou larpeiras, senón arrequentado cunha lingua que soa coma o torbón; e teselado pola presenza dos personaxes femininos que son os que poñen o quiñón dos afectos, as que apostan pola vida.; un pequeno antídoto fronte os ouveos, berros e mentiras que pretender facernos pacíficos e silentes cidadáns as versións oficiais. Outro chanzo é Santiago de Compostela: escenario da distopía e do contraste, afirma a autora.

Poemas e versos enteiramente narrativos. Marga Tojo transgride á mantenta os xéneros literarios e agasállanos cunha escrita cimentada na superación do contexto tradicional de poesía.

Un libro relevante que espella sen enganos nin eufemismos a experiencia deste mundo de hoxe ben presente nos versos de Últimos bruídos, e que semella un pavoroso adianto dunha utopía negativa.

Desde a terraza

Terraza

Fran Alonso

Edicións Xerais. Vigo, 2017, 76 páxinas

 

Ollar a vida desde a terraza. Eis a sustancia e o vórtice textual de Terraza, o último poemario de Fran Alonso, autor dunha obra importante tanto en narrativa como en poesía. Un macrotexto no que o escritor vigués se mergulla de cheo nas pucharcas máis desacougantes das sociedades urbanas contemporáneas, para amosarnos a penuria infinita e polimorfa das súas paranoias, miserias, soidades ou escravitudes. Un macrotexto que se prolonga arestora en soportes de sempre, en libros de papel e tamén  no dixital, no twiter ou anexando códigos QR.

A voz poética do seu último poemario, desde a mesa da terraza dun bar, contempla o andar da vida cotiá. Convértese así a terraza nun periscopio privilexiado desde o que o falante lírico, o home do caderno, fai de cronista do que contemplan os seus ollos -un axente dos servizos de intelixencia dun exército literario-, testemuña do cotián: dos grandes desexos e das pequenas satisfaccións; dos “desenganos con sabor mentolado”, da impudicia dos cus narcisos que montan nas motos que corren cara a ningures. Homes solitarios; a espreita indisimulada dun vello; coidadoras de ocasos; adolescentes escravos das teclas dos seus móbiles “como se fosen os fíos das súas vidas”; mulleres con expresión de fastío, xubilados que non saben que facer. Non falta ao reclamo da terraza a vida animal: as pombas teimosas e afoutas, os ácaros nos seus paseos parasitarios, os pardais algareiros, a insufrible contumacia das moscas. No entanto, non acuden as vítimas da crise, os parados. Eles e elas son xente sen terraza.

 

Fran Alonso

 

Poesía realista, da experiencia, mais non itimista. O poeta conta, describe, interpreta, non canta. Con sobriedade e ironía por veces e cunha linguaxe que tende ao coloquialismo. Versos libres, alleos aos vestiarios convencionais, mais sen renunciar á forma, ao ritmo interior ou de significado nos seus múltiples niveis: ideas, tonalidades, imaxes de forte dinamismo expresivo. Metáforas moi suxestivas e orixinais e algunha afortunada instrumentación fonética (“lentes de lenta lentura”, p. 62). Poemas trasidos de expresividade que decorren o veo da realidade, falándonos sinxelamente da vida engastada no tempo que tamén é o que axexan os ollos curiosos desde unha terraza.

 

(Texto publicado no xornal El Correo Gallego de Santiago de Compostela. Para ver o orixinal premer aquí)