Xosé Váquez Pintor: a memoria dos días

 

Columnas de papel 2

Xosé Vázquez Pintor

Morgante Edicións, Cangas do Morrazo, 2014, 355 páxinas.

 

   Columnas de papel 2. Na Terramar das Cousas para que a Vida siga 1993-2012 é o segundo, e semella que derradeiro volume co que Morgante Edicións recupera a obra xornalística, os artigos de opinión publicados por Xosé Vázquez Pintor na prensa escrita galega entre os anos 1993 e 2012, aínda que neste caso as fronteiras son permeables e os lectores atoparanse con artigos do ano 1991 e do 2013. Cento setenta e sete artigos, un á semana, “segundo fose a atmosfera da vida, así chovía ou escampaba”, tal como resume X. Vázquez Pintor o seu quefacer xornalístico.

   E se no primeiro volume, publicado no anos 2012, era a lingua o fío que tiraba da meirande parte das prosas xornalísticas, nestas páxinas de arestora “paira a memoria dos días que foron limiar e aviso do que agora hai de certo en desatinos”. Os ollares, andainas e lembranzas dos amigos vivos ou desgraciadamente xa desaparecidos, a “anatomía de pedra” dos edificios, a groria dalgúns acontecementos como os Xogos Olímpicos de Barcelona, a rusticidade das cousas, desde  a vella Underwood á Olivetti, renca xa de catro ou cinco trécolas, os infernos dos belicismos co seu grande aparato de guerras e derivados, a irmandade das nosas vilas, as tardes deportivas, forxas literarias abertas ao corazón do silencio en Piloño, a frescura dalgún programa da TVG,  a lembranza dalgúns libros como esa “biblia dos galegos” que é Sempre en Galiza, o unánime cabreo contra as sentenzas dos nécoras. E ducias e ducias de pequenas prosas que nos mergullan nas minúsculas  e grandes esencias dos días e que hoxe xa son memoria e forman parte de Galicia e do mundo que o autor soñaba e soña.

   O que no seu día escribín verbo do primeiro volume, reflicte tamén o aire, a esencia e o saibo deste segundo: xornalismo de opinión, fondamente alicerzado en raiceiras literarias que malia o seu livián soporte en papel, non o leva o vento, aínda que as súas páxinas viaxen polo aire como as pombas e as aeronaves, convertidas nunha obra aberta onde os avatares da vida, as reivindicacións, as lembranzas e mesmo as banalidades de meses e días avantan ventureiras, coma un relato aberto que segue sendo actual, por mor do seu caracter narrativo e a presenza do humor, a ironía, a retranca ou a queixa na narración da vida.

   O pracer do relato en pequenas doses, por riba de sisudos xuízos e pensamentos, sen renunciar, porén, á denuncia, como tal do belicismo ou das mensaxes represoras dos vellos Seminarios da nosa terra para os rapaces galegofalantes.

Xosé Váquez Pintor

   Xa que logo, prosas que non envellecen, que nos permiten recuperar a memoria dos días e algúns anacos do mundo. E que nos achegan ademais o engado de seren un pracer para os sentidos. Bocados que nos servirán de entrantes mentres agardamos por ese outro fillo literario do autor nado en Melide, a novela Antípodas.

Pequenas racións do decorrer literario de Caneiro

 

A máscara de Ulises

Xosé Carlos Caneiro

Editorial Galaxia, Vigo, 2013, 217 páxinas

 

   É ben certo que a literatura en xeral sempre estivo vencellada á ideoloxía política e nun país pequeno como é o noso, as amizades, as filias e fobias déixanse sentir, sobre todo no eido da recepción crítica. A finais da década dos noventa, unha “famosa” recensión (que alguén opinaba que debería converterse na pedra angular da crítica galega) dunha novela de Xosé Carlos Caneiro (Un xogo de apócrifos), consideraba ese texto superior a El Quijote. Hoxe que Caneiro critica ferozmente o nacionalismo, defende o partido gobernante en Galicia, que lle responde con certos privilexios, e como columnista de La Voz de Galicia emprega case que sempre o castelán, a crítica galega, con contadas excepcións, ignora as últimas publicacións de Caneiro, entre elas esta colectánea de relatos, ou despáchaas nunhas poucas liñas neutras. Sempre mantiven que as circunstancias extraliterarias deben permanecer fóra á hora de valorar unha obra literaria. Con esa mesma determinación achégome arestora a este libro de relatos do escritor de Verín.

   O libro de Galaxia dálle acubillo a un feixe de relatos, dezaseis en total, escritos e publicados por Caneiro entre 1984 e 2002 en diversos libros e publicacións. Reflicten, xa que logo, as evolucións estilísticas do autor e, en menor medida, as argumentais, ao longo destes anos. Na presente antoloxía, Caneiro non segue a orde cronolóxica á hora de situar os relatos, porque á mantenta procurou unha mestura de épocas e estilos. Endalí que este recompilatorio de relatos non decepcionará nin pola súa temática, nin por ese seu estilo barroco, recargado de adxectivos aos lectores fieis de Caneiro, eses que non o “desqueren moi ben”, mergullados xa no “mundo Caneiro”.

   Todos estes relatos están enchoupados por esa arela que sempre defendeu o escritor verinés: a literatura, de condición inútil, é dicir, obra de arte que nada ten que ver co bolo ou co fío dos simples relatos de eventos, cos produtos “desárticos” (emprego un neoloxismo tirado  dunha obra do propio autor). Relatos, pois, afastados da literatura divertida, millonaria en vendas se cadra, mais orfa dese celme que converte a certos produtos literarios nunha necesidade, nunha obra de arte. Así pois, nesta antoloxía que é A máscara de Ulises, atopará o lector o mellor Caneiro, aínda que sexa en doses reducidas, entre outras razóns porque certos personaxes que xa tiveron vida noutras obras do autor, recóbrana nestas pequenas ficcións.

   Personaxes, case que todos eles, perdedores, seres na procura da felicidade, esa “lagarta espuria” (páxina 19). Unha mostra paradigmática é xa o primeiro relato, “A última memoria de Oliverio Twist”. O protagonista aos setenta anos olla o seu pasado no que ten postas as súas esperanzas! Fillo dun pai lector de Dickens, feito ao que debe o nome de Oliverio Twist. Desde o bautizo fica programado vocacionalmente para ser delincuente. Enche a súa amatoria adolescencia unha costureira de tetas gargantúlicas  e procura na bebida o seu destino, a felicidade última e primeira. Ao final do seu tráxico devir, todo o seu capital é un frasco de pastillas e unha copa de viño.

   No segundo relato, “As flores de Irlanda”, a protagonista, a través dunha historia de amor, abandono e recriminacións, reflexiona sobre o estatuto da literatura: a literatura, os libros co seu fardel de soños e fantasías, vólvena infeliz porque na literatura non podemos atopar outra cousa que non sexa literatura e a vida está noutra parte. Secasí, no relato que pecha esta antoloxía, a infortunada, desgraciada e fabulosa historia de Blandina, a literatura, ese vicio de escribir “palabras invisibles imposibles” aparece como o remedio para sobrevivir.

   Entremedias, máis dunha ducia de relatos nos que o lector atopara a quintaesencia deses personaxes tan caros a Caneiro: seres derrotados ou en tránsito cara ao fracaso, tocados por algunha caste de tolemia ou exclusión social. Personaxes solitarios, perdedores, conflitivos e mesmo vítimas dalgunha psicopatía: asasinos en serie de mulleres (“Eu son o  salvador”); seres con arroutadas de tolemia que devecen por seren nenos (“O caso de Horacio Solveira, que quería ser neno e non o deixaron”). Outros relatos tematizan historias de malos tempos, na posguerra española (“As cartas marcadas de

Xosé Carlos Caneiro

Dolores a Morte”), ou o terror provocado pola ditadura arxentina, por aqueles homes que se empeñaron en ser “oportunos redentores da patria”, aniquilando as palabras ao mesmo tempo que eliminaban as vidas de miles de cidadáns con fusís importados (“Carmela Vijande, miña bolboreta”).

   O mellor e o máis puro Caneiro en doses reducidas. Relatos de fina literatura, erguidos con esa linguaxe inconfundible do escritor verinés, que traspasa os lindes do ortodoxo e axiomático. Exceso de adxectivación e barroquismo. Unha escrita que á vez aloumiña, viola e convulsiona a lingua, á que estira en arriscados neoloxismos, enumeracións, acumulación de sinónimos, recursividades. As incontinencias dun ourive visceral da palabra que traballa a lingua á que acariña con fermosas metáforas. Xa que logo, pequenas pezas de ficción que reiteran ou lembran todos os trazos e marcas da literatura de Xosé Carlos Caneiro, que acaba de prometer que no que arestora está a escribir, eliminará o ouropel de máis que ten a súa literatura anterior.

Álvaro Cunqueiro, xornalista

 

O mundo que teño de meu

Álvaro Cunqueiro

Edición de Xosé-Henrique Costas e Iago Castro Buerger

Editorial Galaxia, Vigo, 2013, 268 páxinas.

 

   Préstolle hoxe a prometida atención a este volume de Editorial Galaxia, que fai o número once da “Biblioteca Álvaro Cunqueiro” e que nos achega unha boa parte da obra xornalística dese Señor das maxias e das palabras que foi o autor de Merlín e familia. Neste primeiro volume da obra de Álvaro Cunqueiro no seu labor como xornalista, os editores, Xosé-Henrique Costas e Iago Castro Buerger recollen os artigos en lingua galega que Cunqueiro publicou en xornais e revistas desde 1930 a 1980. Por constituíren un corpus completo, non aparecen neste volume as columnas que Cunqueiro publicou no Faro de Vigo, dos que poderemos gorentar nunha futura entrega..

   A presente compilación preséntanos os artigos de Cunqueiro agrupados por publicacións nas que o escritor de Mondoñedo colaborou entre esas datas de referencia ás que antes fixen mención: Vallibria (1930), Galiza (1931-1933), Yunque ( 1931-1932) A Nosa Terra (1933-1935), El Pueblo Gallego (1934-1936), Nós (1934), La Noche (1948-1949), Alborada (1954), Vida Gallega (1956, 1962), Galicia Emigrante (1957-1958), Grial (1966-1980), Ronsel (1975), Nordés (1976).

   Cincuenta anos de xornalismo, de columnas de opinión nun xornal de tiraxe diaria ou artigos culturais, escritos con máis fondura ensaística para revistas como Grial, Ronsel ou Nordés. Xornalismo de opinión ou cultural alicerzado en raiceiras literarias e que tamén forma parte dese senlleiro macrotexto composto pola obra poética, narrativa, dramática, xornalística e tradutora de Cunqueiro. O lugar central que as tres primeiras facetas  de Cunqueiro escritor ocupan na literatura galega, propenden a facernos esquecer as outras dúas actividades literarias, precisamente aquelas que exerceu durante máis tempo e dedicación.

   O presente volume pretende, xa que logo, saldar a débeda que a literatura galega ten con Cunqueiro xornalista en galego, xa que a súa produción no mesmo xénero en español atópase recollida desde hai anos en varias edicións.

   Na etapa de preguerra,  a meirande parte dos artigos recollidos neste volume, aparecen publicados no xornal vigués El Pueblo Gallego. Artigos de vital importancia, como manteñen os editores porque nos mesmos están presentes os alicerces fundamentais da futura prosa do escritor, sobre todo no eido ficcional. Artigos, como case que todos os de preguerra, puntuados por dous marcadores semánticos: a vangarda e o nacionalismo. As súas referencias verbo da arte contemporánea e a defensa da patria galega, aínda que Cunqueiro se amose como un galeguista conservador e católico. Esa sua Patria “cuios muros gardo e cuia lei defendo como calquera”, tal como escribiu chamando ao SI na campaña do Estatuto de 1936.

   Con outras palabras e tonalidades, escribirá Cunqueiro a partir da barbarie da Guerra. É o Cunqueiro franquista, sobre todo dos anos corenta, que non en galego, pero si en castelán exalta coa retórica que se adoita empregar nos réximes totalitarios, a entrada de Franco en Madrid.

Álvaro Cunqueiro

Endalí que nos artigos que, pouco a pouco, empeza a publicar en galego en La Noche desaparece, como é facilmente entendible, toda connotación política que, malia a súa ideoloxía conservadora, o podía comprometer en tempos perigosos, e o que predominan son prosas de carácter literario, recreacións históricas ou lendarias e mesmo traducións.

   Sexa cal for a opinión que, a estas  alturas dos tempos, cadaquén  pode ter de Cunqueiro, o que é certo é que con este volume o lector ten nas súas mans un amplo abano de prosas de moi distinta natureza que lle permitirán obter unha visión máis cabal e completa dun dos grandes das nosas letras, tanto na súa vertente persoal, na súa evolución ao compás dos tempos, como naqueloutra creativa que é, sen dúbida a que máis nos interesa.

O relato aberto das palabras en papel

Columnas de papel

Volume I. A lingua e outras vidas

1987-1993.

Xosé Vázquez Pintor

Edicións Morgante, Cangas do Morrazo, 2012, 210 páxinas.

      A canguesa Edicións Morgante inicia con este volume a recuperación dunha escolma de artigos de opinión publicados por Xosé Vázquez Pintor na prensa escrita galega ao longo de vinte e cinco anos, desde o xa afastado 1987 ao pasado ano 2012. Neste primeiro volume a escolma recolle colaboracións aparecidas entre os anos 1987 e 1993. Aínda que a actividade xornalística do poeta, narrador e ensaísta nado en Melide xa comezara anos atrás nas páxinas de El Ideal Gallego, é a partir de 1987 cando a  súa presenza se converte en habitual, en colaboracións en medios como Faro de Vigo e La Voz de Galicia, agás o artigo “Compostela unánime” que os fados, neste caso benfeitores,  fixeron que esta súa convocatoria feita desde o papel para celebrar o día da Patria Galega aparecese en tres xornais  (Faro de Vigo, El Correo Gallego e Diario 16 de Galicia) o día 25 de xullo de 1988.

Xornalismo de opinión fondamente alicerzado en raiceiras literarias que, malia o seu soporte en papel non o leva o vento -velaquí a utilidade desde volume-, aínda que as súas páxinas viaxen polo aire como as pombas e as aeronaves, converténdose nunha obra aberta onde os avatares da vida, as reivindicacións, as lembranzas e mesmo “as banalidades do mes de agosto” avantan aventureiras como un relato aberto que non perde actualidade por dúas razóns, ao meu ver decisivas: o seu caracter narrativo, en primeiro lugar. Como Carlos Casares, outro gran escritor cunha ampla e valiosa obra xornalística, Vázquez Pintor, máis que sisudos xuízos e pensamentos, conta nos seus artigos xornalísticos o mundo e as súas circunstancias. Na súa narración da vida no está ausente o humor, a ironía, a retranca ou a queixa, como tal, contra un ministro ruinceiro ( páxina 82). Mais todo iso non o fai Vázquez Pintor desde o ensaio conceptual.

Endalí, xaora, que o lector lendo estes artigos, goza do pracer do microrrelato. E xunto a este caracter narrativo, o gusto por esa prosa ateigada de gordura literaria, desa prosa orixinal de Vázquez Pintor, aínda que máis sinxela que a das súas novelas. Prosa orixinal a de Vázquez Pintor, que tamén nas distancias curtas sabe sorprendernos coa metáfora ou coa comparación orixinal ou sinxelamente con palabras que son o tesouro da nosa tribo e das que el é un fiel gardián.

Xosé Vázquez Pintor

Non envellecen, xa que logo, estas prosas voandeiras, nin “caducan na noite de mañá”. Aquí, neste ramallete de textos fican recollidos os relatos abertos cos que Vázquez Pintor nos conta a súa maneira o mundo neses anos que van desde1987 a1993. Algúns deles como o escrito “con toda a miña devoción de carne branca” para a esposa de Nelson Mandela que tivo resposta do embaixador de Sudáfrica e Vázquez Pintor, co ritintín da ironía, aproveitou o “amábel  exemplo de lector da nosa lingua” do embaixador do estado do Apartheid como verdade rotunda “para todos cantos aínda seguen a crer que o noso idioma non serve senón para o suburbio ou para as loucas minorías”( páxina 42).

Velaquí, pois, a faceta do escritor de xornais de Xosé Vázquez Pintor que dalgún xeito prolonga a das súas obras literarias xa pechadas e na que podemos ollar os parámetros cos que o escritor olla algúns anaquiños do mundo.

A luminosa mirada dos ollos de Isaac

A luminosa mirada dos ollos de Isaac.

Isaac Díaz Pardo. Obra dispersa

Cadernos Ramón Piñeiro (XXIV)

Edición e prólogo: Xosé Ramón Fandiño

Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en humanidades

Santiago de Compostela, 2012, 195 páxinas.

 

   Recibo nestas datas tres publicacións memorialísticas, tres impagables agasallos que ademais de homenaxear a tres grandes persoeiros da nosa cultura, fanme pensar nese rastro que deixamos, esa acertada epígrafe que lle dá título a última novela de Agustín Fernández Paz. Velaí a verdadeira inmortalidade: perdurar nos ollos que nos len ou nas acordanzas dos que nos coñeceron. Agasallos que teñen nome de seu: Francisco Fernández del Riego. Vigo dende o corazón de Galicia. O número de outubro-decembro do 2012 da Revista Grial, dedicado en boa parte a lembrar a Carlos Casares nos dez anos do seu pasamento (“Carlos Casares nun pais de palabras”). E finalmente, o número XXIV dos Cadernos Ramón Piñeiro que homenaxea, publicando a súa obra escrita dispersa, a Isaac Diaz Pardo, outra das grandes figuras históricas da nosa cultura desde hai moitos anos. Ocúpome arestora desta publicación do Centro Ramón Piñeiro, dirixida por Luís Alonso Girgado e Ramón López Vázquez, e que con perseveranza está  a recoller certas partes descoñecidas e de difícil acceso do noso patrimonio cultural.

   Con efecto, como escribe Xosé Ramón Fandiño, responsable da edición e do prólogo deste Caderno: “O 5 de xaneiro de 2012 Isaac Díaz Pardo adentrouse para sempre polos  vieiros da saudade. Desapareceu a enxoita figura, pero quédanos o pracenteiro consolo da súa obra e dos seus emprendementos tras 91 anos ao servizo da dignidade humana e da ética por riba de todo”. Iso foi verdadeiramente Isaac Díaz Pardo: un campión da ética, da arte e do emprendemento industrial gobernados por criterios ben afastados das políticas capitalistas de sempre e hoxe hexemónicas.

   O libro homenaxe recompila un presado de artigos e ensaios de Díaz Pardo espallados en revistas ou como prólogos dos seus libros. Deste xeito podemos mergullarnos na vida do intelectual e artista galego e universal a través dos seus propios escritos. A publicación foi, na súa xénese, unha iniciativa da fundación do Pedrón de Ouro. Unhas achegas para o perfil biográfico daquel home, nacido na casa da Tumbona (Rúa das Hortas de Santiago) de Xosé Ramón Fandiño introdúcenos nos perfil vital de Díaz Pardo. Seis breves páxinas biográficas que, porén, nos fan revivir os medos e traxedias da guerra, os alicerces da cerámica industrial, A Magdalena en Arxentina, o Laboratorio das Formas e a derradeira batalla na que Díaz  Pardo, no ano 2006, foi afastado da presidencia das Fábricas de Cerámica do Castro e Sargadelos.

   Noventa e un anos ao servizo da dignidade que podemos revivir en boa medida nas mesmas palabras de Díaz Pardo, mediante esta colectánea de artigos e prólogos que Isaac Díaz Pardo publicou entre 1956 e 2011. O editor reúne os escritos de Díaz Pardo en oito apartados que van desde a declaración  de principios, o relato das vivencias da infancia e da Guerra Civil ata as lembranzas dos seus achegados.

   Polo seu ton, á vez memorialístico, dramático e que deitan luz nos ollos lectores, saliento os artigos do segundo capítulo e nomeadamente o penúltimo: “Testimonio de Isaac Diaz Pardo que contaba entonces menos de 16 años, de los primeros momentos del Alzamiento en Santiago”. Lemos con emotividade, por exemplo, o que escribe  Díaz Pardo: o pai Camilo Díaz Baliño, “paseado” no amencer do día 14 de agosto de 1936 en Palas de Rei,  e el, o seu fillo, sobrevivindo en A Coruña pintando retratos de Franco e Frechas falaxistas nos primeiros meses do ano 1937.

Isaac Díaz Pardo

   Son asemade de grande interese os artigos sobre Sargadelos porque deitan información sobre o proceso de xurdimento e creación do proxecto cultural máis importante feito en Galicia con posterioridade ao ano 1936. E asemade, as achegas de Díaz Pardo sobre Castelao e Luís Seoane.

   Unha coda de Lúis Cochón pecha esta publicación de grande interese para todos os galegos e que xustifica sobradamente a inversión de cartos públicos en algo tan de noso (“alguén do máis noso” son as palabras de L. Cochón), mais con proxeccións na cultura de alén das nosas fronteiras, porque Isaac Díaz Pardo foi un home galego e universal. Aínda o segue a ser neste libro.

Álvaro Cunqueiro en La Noche

“Los días” en La Noche

Álvaro Cunqueiro

Edicións de Luis Alonso Girgado e Lorena Domíguez Mallo

Colaboración de Anastasio Iglesias Blanco

Librería-Editorial Follas Novas, Santiago de Compostela, 2012, 488 páxinas.

 

   Se algo salta á vista nunha primeira ollada deste volume publicado por Follas Novas en edición encomiable de Luis Alonso Girgado e Lorena Domínguez Mallo, é o infatigable labor de Cunqueiro do que falan os dicionarios. No ano 1955 recoñecíase que aínda que xa existían algunhas recompilacións dos seus artigos de prensa en libros, a meirande parte dos mesmos aínda agardaban ser reunidos  en publicacións unitarias. Desde entón moito se ten traballado nesa liña, ata o punto de que os editores rexistran vinte e seis libros, en galego ou en castelán, que recollen artigos de Cunqueiro, publicados en diversos medios. Unha amplísima bibliografía,  xa que logo, á que arestora se lle engade este volume que recompila as colaboracións de Álvaro Cunqueiro no xornal santiagués La Noche, que desapareceu en decembro de 1967 dando lugar a actual cabeceira, El Correo Gallego. Cunqueiro como xornalista xerou exquisitas fabulacións “con tendencia á ucronía, (e) equilibrada mestura de humor e erudición” (Dicionario da Literatura Galega, I). Tocou os temas máis dispares e mesmo o erotismo non lle foi alleo e forma parte dalgunhas das súas colaboracións, como tal na páxinas eróticas de Bazaar  (1977-1979).

   Aínda que Cunqueiro pensaba que periodismo e literatura eran irreconciliables e confesou que foi xornalista por necesidade como un medio de subsistencia, recoñeceu, porén, que o xornalismo lle ensinara a arte da brevidade, da claridade e da sinxeleza. Hoxe é lexítimo pensar que os miles e miles de artigos en revistas e xornais e esa disxuntiva xornalismo / literatura non significou un atranco significativo no seu labor como creador literario. Remítome as súas obras.

   O xornal vespertino La Noche foi unha das incontables cabeceiras de prensa nas que Cunqueiro colaborou. La Noche foi un xornal  que en tempos difíciles soubo manter un talante galeguista baixo a dirección de José Goñi Aizpurúa  primeiro e máis tarde,  de Borobó. Colaboradores como Vicente Risco, Otero Predrayo, Filgueira Valverde, Méndez Ferrín, Cunqueiro…prestixiaron o labor do xornal santiagués. Por galeguista e tras a denuncia dun coronel de Ourense, tal como confesa Cunqueiro, foi prohibido e desapareceu o xornal compostelán .

   Neste medio colaborou activamente Álvaro Cunqueiro quer con artigos soltos, quer cos que integran a serie “Los días”, que son os que recolle este volume. Douscentos trinta e tres artigos publicados entre o 22 de setembro de 1959 e o 9 de outubro de 1962. Artigos todos eles en castelán, mais con frecuentes incrustacións en galego e un Postludio de Luís Cochón igualmente na lingua de noso. Artigos de temas moi variados, escritos moitos deles desde a maxia, que foi o motor de moitas de obras de creación literaria do escritor mindoniense. Con coexistencia do real e do soñado, do universal e do galego, e que non perseguen informar baixo criterios de actualidade, de signo exteriorista, senon dar conta de vivencias persoais e íntimas, nacidas baixo o pulo dunha lectura ou da lembranza dun libro escrito por el.

   Se ben Cunqueiro colaborou con revistas falanxistas e medios xornalísticos da ditadura, entre eles El Alcazar, estes artigos, agora recompilados,  están depurados dese xorne ideolóxico, proselitista e retórico, característica da súa escrita xornalística dos anos trinta e corenta. O que prima nestes artigos é a inmensa capacidade fabuladora do mindoniense, ao servizo da literatura xornalística. Artigos, pois, para embarcarnos a partir de temas cotiáns en singraduras fantásticas.

Álvaro Cunqueiro

   Paga a pena e é de xustiza salientar a edición de Luis Alonso Girgado e Lorena Domínguez Mallo, así como o Postludio de Luís Cochón. Os editores agasállannos  cunha ampla introdución  contextualizadora da obra xornalística de Cunqueiro e unha compilación moi preto do que é unha edición crítica, con profusión de anotacións ao pé de páxina. O Postludio de Luís Cochón afonda e reinterpreta algúns dos temas do labor xornalístico e literario  de Cunqueiro e as súas circunstancias. Da última das súas calas tiro esta referencia do amigo de Cunqueiro, Alberto Casal, que xustifica compilacións como esta: “Y sobra decir que los tuyos  revisados -los artículos- tienen un interés perenne que debe pasar de la hoja de periódico al tronco macizo del libro” ( páxina 434).