E FANO ELES

E FANO ELES

O valo de Manselle

Anxo Angueira

Apaiario, colección, Cera Labrada, 8, A Coruña 2020,sen paxinar.

Esta edición de Apiario na súa colección Cera Labrada,8  conmemora os vinte e cinco anos  de que, na humilde colección Ferros de Edicións Xerais, aparece O valo de Manselle de Anxo Angueira. Unha edición que respecta as partes da primeira (“O valo de Manselle”, “A placa”, “O liño de María”, A Bernardino Graña”- profesor de Anxo Angueira no instituto de Padrón- e “O mar e o río de regreso”. Carecente de minúsculas ilustracións da primeira,  pero editado cun primor que da gusto velo.

Un prólogo longo e ateigado dese galego que sabe a ferro e ao mel verdadeiro  e que só domina Xosé Luis Méndez Ferrín, enriquece o traballo editorial desas mozas entusiastas de Apiario: Antía Otero e Dores Tembras. Esta reedición ennobrece o labor dunha editora pequena pero independente.

Quero sumarme a este vinte e cinco aniversario reproducindo, con pequenas variantes e se cada algunha aclaración un texto que, a xeito de reseña, publiquei o día seis de marzo de 1997, na fenecida “Revista das Letras” de O Correo Galego. Con título “Fano eles”

∞∞∞∞∞

Tampouco eu debería  falar  desde valo de Manselle (eu encargábame dos libros de narrativa e ensaio e Vicente Araguas dos de poesía). Mais é esta unha desas publicacións ateigadas de tanto empuxes, que racha os lindes dos xéneros, e a este cronista de  cousas de libros coa soberanía diso que é a grande verdade do mundo que din os nosos clásicos; forzándoo a invadir territorios alleos, o territorio feiticeiro da poesía. É a ousadía destas páxinas capaces de sobrancear en tempo de solidariedade miserenta o pulo social, afastada por igual da fala realmente popular e dos agarimos estéticos. E, reitero, ese orixinal atrevemento foi o que cativou os rexistros da emoción deste lector, activados ao abeiro do libro de Anxo Angueira.

Libro que comeza a súa carraxe coas verbas limiares: “Somos campesiños de Galicia. Tiñámo-la condición celulada do mel” que escribira Heriberto Bens, aquel noso bardo aluado e salmodiante que, malia que lle prohibiran escribir, a súa presenza “orizada e tenra”, impera en cada momento e cada vez máis nos dominios das nosas letras.

Pois be, O valo de Manselle é poesía social e da boa, e non só na intención. De boa calidade, de gordura estética,enraizada nunha tradición literaria. En sentido clásico e rigoroso, esta narración versificada da construción dun calo de contención  para protexer un campo de xogo comunal, polos veciños de Manselle, choiando todo o pobo desinteresada e solidariamente (“E todos poñen as mans e o lombo”), non é esa épica que nos falta, entre outras razóns porque en Manselle, nada, ninguén pertence ao mito ou á lenda histórica. Ao valo vén Ovidio o da Ministra, Fernando o da Couta, Antonio o de Calo e o seu sogro Moncho, e vén Marucha o da Olia e os rapaces de Branco, O DE Lelo, o da Virtudes, “xente toda con mans, con rens, con ollos e con nome / que nin son labregos”.

Emporiso, canto alento épico radeando neste cando á veciñanza!  Lembranza da tribo inmemorial que desafía as obras públicas, os mortos comunais que berran coma os vivos: “Veña, valo, vai”, os meus, a xente miña xente disposta a recobraren o pulso das restevas e das mallas, xunto coa feroz e limpa solidariedade, e conducindo o río da nosa independencia entre formigoneiras, motoserras pés de cabra, farranchos, machadas e cabaletes.

E María, muller da herba, que, desde as súas noventa e moitas mans finísimas, deixa caer na cunca das do poeta a liñaza atávica, xunto co mandato. “Sementa ti” para que non deixe de haber flor de liño nas primaveras de Manselle.

Quizais estes grandísimos poemas, editados na humildade duns novos “Ferros” de Xerais, non cheguen a ser por cousa do ninguneo, unha firme marca de frescor e de verdade dentro do panorama poético galego. Aposto por eles.

Mais, aínda que se perda a porfía, sempre me rebelarei contra os que, confundindo a parte co todo, inclúen O valo de Manselle dentro do fenómeno bravú, que se di, como lembra un dos seus arroutados creadores, da carne sen capar e define para os carnochos o son bravo da din do milenio. ¡Un delito!”

Francisco Martínez Bouzas

6 de marzo 1997 / 17/9/2020.

∞∞∞∞∞

Anxo Ángeira na época na que esxcribiu “O valo de Manselle”

Tres poemas de O valo de Manselle

“E fano eles.

E van todos os da aldea, aos sábados, todo o día.

E van mulleres e rapaces.

E eu vino e é un valo que lle randea o aquel.

E fano eles.

E un pon a luz para formigoneira

e outo a auga para porla

e outro o tractor para iren buscar ao monte a pedra,

que é de pedra.

E todos pon as mans e o lombo.

E eu vino e o valo é moito valo, o valo de Manselle.

E fono e colleno e xntánonse coma antes

Pras restebas e pras mallas.

E ninguén os mandou nin os acode.

Fano eles.

-angurentos e cobizosos todos-

e que viven aínda condenados

á entrega e ao soño comunais.

E Fano eles.

Sos”

(paxina 17-19 na edición de Xerais, sen paxinar na edición de Apiario)

…..

“María lava no río

e enxuga o loito no trevo

da Albariña.

Anda á chucia en Supermares

e perdese nos enxidos

e curtiñas.

Rúa na tarde calada,

vai en colmeiro aos velorios

moi velliña.

Asa mazáns, berberechos,

no lume da lareira probe

da cociña.

E pregúntalles as pescas

de Rianxo se aínda hai mar,

que mulleriña!

María xunta os meniños

e estrea por maio o quinteiro

de froliñas.

Memoria que ninguén xamais alcanza.

María de Mariño é

miña siña Sinforosa

muller a erva,

mancha negra e solitaria

a andar aínda errando

nos camiños”

(paxinas 65-67 na edición de Xerais, sen paxinar na edición de Apiario)

…..

“Nós fomos xuntos aquel día vela e navío

que pasan pola braña de Laíño

e eu ben sei que no esteiro subirías

polo noso pequeno río da Albariña

para cantar na canle

ou no rodicio dos muíños que un día moerán,

por ti e por nosoutros,

fariña arrecendente e milla de futuro.

Hai regreso, hai. E ai encontarnos.

Xa non quero carpir como carpía,

Nin furtarte.

Xa non quero esmiuzar a vida toda para verte

regresada para nós.

Agora,

desde un alto onde tes o teu xacigo,

ollas e ves se pasan naves

se sobre o mar ou desce o río,

escoitas as buguinas da viaxe

que nos uniu por sempre e sempre nos sorrís.

Saúdas.

Pero aínda quero cantar contigo.”

(Con este poema elexíaco que forma parte de derradeira parte do libro ·”O mar e o río do regreso” lembra e homenaxea o autor á irmá morta, Pura Angueira. Paxinas 97-99 na edición de Xerais. Sn paxinas na recente edición de Apiario

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s