Luís Seoane para pequenos e grandes

Luís Seoane para as nenas e nenos galegosLuis Seona de Loli Beloso
Loli Beloso Neira
Limiar de Xosé Neira Vila
Introdución de Lino Lago
Debuxos portada e interior de Rubén Calles Lijó
Deseños de Loli Chan Beloso
Finis Terrae Ediciones, Santiago de Compostela, 2014, 60 páxinas

Despois do éxito do libro, editado e reeditado en 2013, que Loli Beloso lle dedicou a Isaac Díaz Pardo, proxectando a súa figura e a súa obra para os noso cativos, as nenas e os nenos galegos, e seguindo o seu ronsel, a autora, “muller de aguda sensibilidade” como escribe Xosé Neira Vila, no limiar (“Entrañable Seoane”), e testemuñan todos os que a coñecen, sorpréndenos dun xeito moi oportuno e favorable con este novo libro, Luís Seoane para as nenas e nenos galegos, editado hai uns meses. Unha escolla moi acertada -remítome de novo ás palabras de Neira Vila- debido á amizade que uniu aos dous persoeiros, e ás iniciativas e proxectos que puxeron en pé tanto en Galicia como en Arxentina.
O libro é froito de amor desta muller pola cultura galega e da admiración por aqueles que se involucraron activamente na súa medra. Mais tamén dun bo coñecemento vivencial da figura de Luís Seoane, e sobre todo das súas obras, pois Loli Beloso tivo a oportunidade de contemplar recentemente a manchea de murais e obra gráfica que Luís Seoane deixou en Bos Aires, e de conversar na Magdalena (Arxentina) con amigos e compañeiros de escritor e artista plástico..
A autora reproduce a traxectoria vital de Luís Seoane e analiza a súa obra como escritor, artista plástico e difusor cultural, seguindo, como dixen, o modelo da súa anterior publicación dedicada a Isaac Díaz Pardo. En formato dun conto no que seis nenas e nenos, actuando como verdadeiros protagonistas e mesmo descubridores, pescudan a vida de Luís Seoane e achéganse a súa obra: A emigración dos país a Arxentina por culpa da miseria daqueles tempos; o nacemento do pícaro e o regreso con seis anos a Galicia; os seus estudos, o avezamento coa tradición cultural galega, nomeadamente coa Galicia campesiña; coñecemento e amizade cos artistas galegos (Colmeiro, Eiroa, Maside); as súas primeiras experiencias coas artes gráficas na imprenta Nós; o namoro con Maruxa; a fuxida a Bos Aires na Guerra Civil; a voda accidentada mais fermosa no porto bonaerense; os numerosos colegas e amigos en Arxentina; fundación de selos editores e revistas, con especial referencia a “Galicia Emigrante”; bibliografía de Seoane; as súas facetas como artista plástico (gravados, murais, óleos); a colaboración con Díaz Pardo na fábrica de porcelanas da Magdalena (Arxentina). E finalmente, o retorno a Galicia e a cooperación con Díaz Pardo no Laboratorio das Formas, na recuperación de Sargadelos e creación doutras iniciativas a prol da cultura como Ediciós do Castro e o Museo de Arte Contemporánea Carlos Maside, en conxunto, un dos proxectos más sobranceiros de restablecemento da identidade e memoria histórica galega.

 

Loli Beloso, X. Neira Vila e I. Díaz Pardo

Loli Beloso, X. Neira Vila e I. Díaz Pardo

Unha pequena publicación canto as súas páxinas, percorrida por unha clara intención didáctica, froito do amor á escritura dunha persoa “non profesional” da mesma (se así se pode falar dalgún ou dalgunha escritor ou escritora galego ou galega!).. Non entanto, a monografía de Loli Beloso amósalle ás nenas e aos nenos galegos, mais non só a eles, a humanidade, a creatividade e a dedicación a Galicia dun dos seus fillos máis dignos e preclaros do século XX.
A autora dá no albo cos saltos cronolóxicos ao tracexar a aventura vital de Luís Seoane, saltos enteiramente acaídos á mentalidade infantil e á estrutura contista da publicación, que sae á luz co valor engadido de numerosas ilustracións, algunhas delas fotografías do seu home, Xesús Chan, tiradas non hai moitos meses en Arxentina. Libro, de por parte, solidario, xa que a autora dedica unha parte do recadado na venda do mesmo á Fundación de Medicina Xenómica de investigación e loita contra o cancro que dirixe o Doutor Angel Carracedo en Santiago de Compostela.
Pola miña parte, desde a modestia destas liñas, parabenizo a autora por este novo chanzo na difusión da cultura galega e no seu fermoso mergullo na traxectoria vital e cultural dun dos galegos más ilustres.

Advertisements

Dunha historia que revive

A venganza do difuntoA vinganza do defunto de Carlos Reigosa
Carlos G. Reigosa
Edicións Xerais, Vigo, 2014, 336 páxinas

 

A vinganza do defunto, ata o de agora a última entrega da saga Nirvardo Castro, é segundo o seu autor Carlos Reigosa, a súa novela de Vigo, se ben a cidade olívica comparte espazo con outros varios lugares: Mondoñedo, Madrid, Compostela e Arxentina. Mais, sobre todo cualitativamente, o espazo vigués imponse nesta nova achega arredor das pescudas detectivescas da parella formada polo detective Nirvardo Castro e o xornalista Carlos Conde. A quinta entrega dunha saga que tivo o seu debut no ano 1984 con Crime en Compostela.
A novela de C. Reigosa recupera e recrea acontecementos do pasado que teñen unha forte proxección no presente, ao que a destreza do autor fai chegar dun xeito verosímil. Os seus protagonistas son a parella formada polo detective Nirvardo Castro e o xornalista Carlos Conde que, como xa quedou sinalado, nacera hai trinta anos, mais aos que o escritor non os converte en personaxes arquetípicos, conxelados nunha época, cos mesmos trazos e idade doutrora, senón que evolucionan co tempo e mesmo cren nas súas limitacións. A trama argumental de A vinganza do defunto non deixa de ser orixinal, pois o seu arrinque é a petición dun personaxe vivo que lle pide a Nirvardo que se encargue de investigar a súa morte, mesmo antes de que se produza, como se dun asasinato se tratase. Deste xeito empeza a investigación dun feito que ten lugar na actualidade, pero cuxa explicación afunde as súas raiceiras no tempo da II Guerra Mundial, con cidades como A Coruña e Vigo, centros importantes de apoio aos submarinos alemáns, que acollían igualmente o espionaxe británico e por cuxo peiraos saía o volframio e fuxían cara a América primeiro os xudeus e máis tarde, os nazis. Acontecementos pois doutrora que planean con forza no presente.
A esculca detectivesca remexe naqueles tempos do volframio e da saída de xudeus e nazis desde o porto de Vigo cara a Arxentina. Mais a lea do volframio e dos submarinos nazis mergulla o detective na investigación que os levará a descubrir a morte do personaxe que presentía o seu asasinato, cun arrepiante suceso: a traxedia dunha muller xudía, secuestrada, escravizada, violada e asasinada por un grupo de nazis en Vigo. Unha historia aberta, sen pechar que revive en mortes e axustizamentos moitos anos despois e que levará á parella detectivesca polos escenarios xa amentados.
Unha historia de avolto detectivesco, con todas as convencións do xénero, pero que é moito máis, porque na mesma non predomina con exclusividade a resolución do enigma, senón un retrato de Vigo durante a II Guerra Mundial, un Vigo de ranchos-en-frío, nazis protexidos por falanxistas, xudeus tratando de saír para América e británicos traballando como espías. Unha terrible historia viguesa que ten consecuencias no presente, contextualizada, porén, nas crueldades sen sentido da II Guerra Mundial.

Carlos G. Reigosa

Carlos G. Reigosa

Carlos Reigosa amosa máis unha vez a súa mestría no manexo do xénero: enredo, intriga, maquinación e un ritmo apropiado que lle vai entregando ao lector en doses convenientes o avance da esculca e da aventura detectivesca, ata chegar a un desenlace dificilmente presentido polo lector. Á grande riqueza da trama engádese un bo desenvolvemento narrativo e un loable debuxo do perfil psicolóxico dos personaxes. Mesmo a presenza de personaxes reais actuais -Francisco Vázquez e Celso Collazo Lema nomeadamente- non semellan metidos na novela de maneira forzada, senón que, polos seus testemuños, a súa presenza é congruente coa trama. Xa que logo unha novela de detectives que se axusta de xeito acaído ao modelo canónico e constitúe unha moi interesante lectura.

(Texto publicado o día 11 de decembro de 2014 no suplemento Faro da Cultura, páxina VI, do xornal Faro de Vigo)

Segundo volume dunha magna obra

Historia da Literatura Galega IIHistoria da Literatura galega II de Moncho Pena
De 1853 a 1916. O Rexurdimento
Xosé Ramón Pena
Edicións Xerais, Vigo, 2014, 438 páxinas

Acaba de saír dos prelos de Edicións Xerais o segundo volume da Historia da Literatura Galega que abrangue o estudo da nosa escrita literaria desde 1853 ata 1916, a época coñecida convencionalmente co nome de “O Rexurdimento”. Como deixei constancia con ocasión de edición hai apenas un ano do primeiro volume dos catro previstos que sumarán máis de dúas mil páxinas, a obra de Xosé Ramón Pena, autor desta Historia da Literatura Galega, convértese nun verdadeiro monumento autorial e editorial, un dos proxectos de estudo e investigación individuais máis sobranceiros de toda a cultura galega, destinado a ser unha obra de referencia para todos os interesados na orixe e desenvolvemento da nosa escrita literaria, na súa xa dilatada historia.
Xosé Ramón Pena, nun tratamento sen precedentes do Rexurdimento estuda en profundidade desde o contexto social e político de Galicia na metade do século XIX, e as súas coordenadas lingüístico-culturais, así como os precursores do inicial Rexurdimento (X.M. Pintos, Fernández Morales, F. Añón e a Rosalía de Cantares Gallegos, entre outros), para deterse a seguir na análise do Rexurdimento pleno, prestándolle atención non só aos escritores fundamentais que enmarcan esta renacencia plena da nosa cultura literaria: os “tres grandes” (a Rosalía de Follas Novas, E. Pondal e Curros Enríquez ) senón tamén aos seus epígonos -“diádocos” no dicir de Carballo Calero- que proseguiron co labor realizados polas tres personalidades literarias centrais da centuria, que proxectaron a literatura de noso máis alá das nosas fronteiras.

Moncho Pena de azul

Xosé Ramón Pena

 

Saliento o que, na miña estima coido que é o gran atractivo e mérito desta obra: malia o seu título, esta historia da literatura galega transcende o modelo dun manual escolar-académico. Xosé Ramón Pena non soamente analiza e profunda na obra dos escritores e escritoras da renacenza da literatura galega no século XIX, senón que nos agasalla cunha verdadeira historia social da literatura galega neses tempos. Porque tamén a nosa escrita literaria é un produto social e, xa que logo, non pode ser estudada á marxe doutros trazos que conforman a sociedade na que se moven e escriben, neste caso, os autores do Rexurdimento. Endalí que as achegas máis novidosas deste segundo volume son a caracterización das bases sociais e a reconstrución das ideoloxías que aleitaban os distintos movementos sociais e políticos que, dun xeito ou doutro e con distinto grao de convencemento, reivindicaban a plasmación práctica da identidade galega. Así pois, unha historia da literatura galega que valora as obras do Rexurdimento na sincronía na que foron concibidas, sen esquecer as ferramentas lingüísticas que tiñan ao seu dispor os escritores que encheron de contido coa súa individualidade este período literario.
(Texto publicado o día 11 de decembro de 2014, no xornal El Correo Gallego. Para ver o orixinal, pinchar aquí)

Decálogo dos dereitos do neno ilustrados ficcionalmente

Os dereitos da infanciaOs dereitos da infancia
Varios autores
Ilustracións de Emilio Urberuaga
Edicións Xerais, Vigo, 2014, 87 páxinas

Co gallo da conmemoración do vinte e cinco aniversario da aprobación pola Asamblea Xeral das Nacións Unidas do texto da Convención dos Dereitos do Neno, Edicións Xerais publicou este libro para o lectorado galego. Outros selos editoriais do Grupo Anaya fixérono igualmente en castelán e en catalán. A Convención dos Dereitos do Neno significou un paso máis con relación á Declaración Universal dos Dereitos do Neno aprobada en 1959. Ambas as dúas guían na actualidade as actuacións da UNICEF para “conseguir -como se escribe na Introdución desde volume colectivo e solidario- que estes dereitos se convertan en principios éticos perdurables e en normas internacionais de conduta cara aos nenos”.
A publicación chega precedida por un gorentoso prólogo que asina Francesco Tonucci, onde salienta que os nenos ao naceren xa son cidadáns, non futuros cidadáns, suxeitos, xa que logo, de imperativos de carácter xeral, e que eles mesmos deben defender os seus dereitos con tiracroios, non para lanzar pedras, senón palabras.
A seguir, o libro, logo de enunciar cada un dos principios da Declaración Uiversal dos Dereitos do Neno, agasalla aos lectores cun relato breve cuxa autoría corresponde a escritoras e escritores das literaturas infantís e xuvenís do estado español e de países latinoamericanos, como é o caso da escritora arxentina Ana María Shua ou da colombiana Gloria Cecilia Díaz. Microrrelatos esteados moitos deles na maxia, no territorio das bruxas, na comuñón dos cativos cos animais, nas pequenas ou grandes heroicidades do pasado histórico, nos dramas e na solidariedade da emigración, ou nese outro feitizo que é a vida e a realidade cotiás; e que teñen a nenas e a nenos como principais protagonistas.
Asinan esta colectánea de contos que desenvolven ficcionalmente o contido de cadanseu artigo da Declaración, Antonio R. Almodóvar, Eliacer Cansino, Gloria Cecilia Díaz, Agustín Fernández Paz, Mariasun Landa, Gustavo Martín Garzo, Gonzalo Moure, Daniel Nesquens, Ana María Shua e Lorenzo Silva. Acrecenta o primor deste libro o galano das ilustracións que para cada conto debuxou Emilio Urberuaga.
Con todo coido que cómpre salientar que o maior mérito deste volume non é a fermosura do seu contido, nin a súa feitura editorial, senón o seu valor didáctico. Non soamente é un pequeno volume moi acaído para a educación en valores que non debería de estar ausente de ningunha aula galega, nomeadamente en Educación Primaria e Secundaria, senón que, polos seus imperativos éticos, debe de transcender o mundo das nenas e nenos, considerados como suxeitos pasivos, e enchoupar o tecido social de todas as colectividades, comezando, xaora, pola escolar, mais indo moito máis alá, porque os dereitos de nenas e nenos han de ter vixencia, e non só formal, en todos os ámbitos da vida humana.

Vidal Bolaño, Obras completas, volume IV

Obras completas, Vidal Bolaño, IVObras completas, volume IV
Roberto Vidal Bolaño
Edición de X.M. Fernández Castro e Francisco Macías
Edicións Positivas, Santiago de Compostela, 2014, 218 páxinas

Edicións Positivas prosegue con este volume a publicación das obras completas de Roberto Vidal Bolaño, o grande referente do teatro galego de todos os tempos. O selo editor compostelán ten programado editar en seis volumes toda a produción literaria de Vidal Bolaño.. Cinco volumes para a obra dramática e o derradeiro para os textos non dramáticos (Audiovisual e Pensamento). Hai aproximadamente doce meses que rematou o ano que a Real Academia Galega lle dedicou ao dramaturgo, director teatral, guionista e actor, ao declarar a Roberto Vidal Bolaño persoeiro do Día das Letras Galegas 2013, e as Obras completas de Vidal Bolaño, consonte co proxecto orixinal van saíndo con regularidade dos prelos do selo editor compostelán.
Non é esta unha edición crítica do legado literario de Vidal Bolaño. Os editores, X. M. Fernández Castro e Francisco Macías manteñen neste cuarto volume os mesmos criterios lingüísticos que xa empregaran nos volumes anteriores: adaptación dos textos á normativa actual, mais con dispares criterios de intervención no campo lexical, respectando con todo as intencións do autor, entre elas as escollas á mantenta de castelanismos na procura de verosimilitude. Asemade, os textos chéganlle ao lector descargados de aparato crítico, dado que -este foi o criterio dos editores- o que urxía era dar forma divulgativa ás obras de Vidal Bolaño. Un criterio que cobra maior forza, se cabe, na publicacións das pezas dramáticas reunidas neste IV volume, inéditas ata o de agora, agás, Ladaíñas pola morte do meco e Touporroutou da lúa e do sol, publicadas no seu día en edicións minoritarias que no acadaron a necesaria distribución.
As seis pezas recollidas neste volume constitúen o que os editores denominan “pezas de portas abertas” de Vidal Bolaño. Pezas de portas abertas porque, quer por estaren pensadas para sacar as montaxes á rúa, quer por non discriminaren o público para entrar nos teatros por razóns de idade.
E, en efecto as seis pezas desde volume cumpren con esas premisas. Tanto Ladaíña pola morte do meco, peza representada no ano 1978 pola compañía As Traiñas, como Ruada das papas e o unto, representada por Antroido en 1981; Antroido na rúa, representada igualmente por Antroido en 1978 e OATA e O Toxo, en 1979; Touporroutou da lúa e do sol (Antroido, 1996); Xaxaxa, Peituda, Paniogas, Tarelo, o Rapaz e o Cachamón, ou como trocar en rato pequecho o meirande xigantón (Antroido 1979), e finalmente Romance dos figos de ouro (Antroido 1993) axústanse aos preceptos nos que acreditaba Vidal Bolaño: a concepción do teatro como “a sofisticada expresión da representación dunha grandiosa festa” (Montse Pena Presas). Pezas que encerran unha forte crítica social, coa incorporación de elementos grotescos e populares, actualizados a través do humor e son apropiadas para o teatro de feira, con apropiación de materia popular de arquetipos galegos, e mesmo coa inclusión de monicreques que, por veces se mesturan cos actores. Xa que logo, farsas que pode entender e gorentar un público xuvenil e mesmo infantil.

Roberto Vidal Bolaño

Roberto Vidal Bolaño

Seis novas pezas teatrais á disposición do lectorado galego, que se engaden ás xa publicadas nos tres volumes editados e que, por riba das celebracións e mesmo algunhas das monografías que xerou a dedicación do Día das Letras Galegas 2013 a Roberto Vidal Bolaño, constituirán o mellor agasallo que lle facemos ao dramaturgo, e tamén a nós mesmos, porque Vidal Bolaño, como alguén escribiu, é un medicamento contra a realidade. Ten valor terapéutico.

“O sentido dun final”: as marusías da memoria

O sentido dun finalO sentido dun final en galego
Julian Barnes
Tradución de Xesús Fraga
Rinoceronte Editora, Cangas do Morrazo, 164 páxinas
(LIBROS DE FONDO)

A lectura dunha obra dun narrador como Julian Barnes sempre augura praceres, sorpresas e verdades cristalinas ou labirínticas. E esta novela, traducida hai dous anos a varios idiomas peninsulares (castelán, galego, catalán), non é unha excepción. Porque, entre outros méritos foi galardoada co Premio Man Booker 2011 e a súa tradución ao español foi seleccionada por moitos críticos como o mellor libro do ano editado en España no ano 2012.
Unha novela cuxo propósito é una tarefa ben ardua: a reconstrución do pasado, dun pasado representado por aqueles seres que tivemos a oportunidade de coñecer na nosa mocidade, cos que chegamos a intimar, mais cuxas pegadas perdemos e arestora soamente contamos coa arma imprecisa e insegura da memoria para desvelar unha vida, o tempo subxectivo, que se mide con relación á memoria. Coa certeza ademais de que o que ao final recordamos, non é sempre o que no seu día presenciamos.
A novela de Julian Barnes proxecta diante dos ollos lectores un interrogante crucial: ¿en que medida podemos acceder ao corazón dunha persoa, partindo do feito de que todo é relativo e que a forma de ser ten moito máis de proteico que de inmutable? ¿Cando empezamos a ser nós mesmos de verdade? ¿Como seremos no futuro partindo do feito de que a vida é máis caos ca cosmos? Julian Barnes non ofrece respostas canónicas a estes interrogantes nesta novela breve, mais que nada ten de lixeira como se ten sinalado.
Julian Barnes lembraba noutra das súas obras (Nothing to Be Frightened Of, 2008) que vivimos consonte ás lembranzas e non á verdade. Na presente achega pretende que tomemos consciencia de que a vida é acumulativa, un continuo almacenaxe de recordos que forman o noso tempo subxectivo, que se mide con relación á falibilidade da memoria. Por iso, o narrador de O sentido dun final que conta o presente baseándose nas lembranzas, soamente é fiable relativamente, porque a propia vida encamíñao cara a un auntoengano que medra co paso dos anos.
Julian Barnes ganduxa unha historia en dúas grandes secuencias ou en dous tempos: o de ida e o de volta. Para acadalo, inventa un narrador en primeira persoa que comeza dicíndonos que os seus recordos non son fiables. Este narrador, un sesentón xa xubilado e vivindo nun certo estado de paz, fainos partícipes, na primeira parte da novela, dos grandes trazos e acontecementos da súa vida. Nada, porén, excepcional: o trío de amigos no colexio ao que se lle engade un cuarto, Adrián, personaxe a desvelar; penurias sexuais, suplidas con masturbacións apocalípticas, relacións pasaxeiras, afastamento, matrimonios, paternidade, divorcios, soidade, unha existencia ordinaria con algún logro e algúns desenganos.
Na segunda parte o escritor aperta as caravillas e enfronta o lector co camiño de volta: Tony, o personaxe da voz narradora, recibe unha pequena e misteriosa herdanza: unha insignificante suma de diñeiro con dous documentos. Un deles é un diario, cuxo intento de recuperación fará revivir algúns acontecementos do pasado, tinguidos de incertezas e remordementos. Será neste camiño de volta no que a vida deixa de se presentar unicamente como unha suma e unha resta, senón tamén como unha multiplicación das

Julian Barnes

Julian Barnes

perdas e dos fracasos, que con frecuencia non somos quen de comprender. É o sentido dun final, o escuro corazón dunha vida e dun relato que converte a novela nun cadoiro de incertezas e na esculca dun misterio e que, ao final, reexaminado a través dun arreguizante e derradeiro encontro, dotará á novela dunha gran potencia reveladora e de escintilacións impensables.
Con todo, non resulta doado entrar na esencia desde libro, de grande calado que navega pola marusías da memoria e pola fiabilidade dos recordos cos que pretendemos explicarnos a nós mesmos e que non sempre coinciden coa realidade. Malia as pistas que nos achega o escritor, na novela existen o que Barnes chama misterios menores. Son os espazos en branco do libro, que se poden intuír nas últimas páxinas, que os lectores poden encher segundo a súa propia lectura e as súas experiencias vitais. Todo isto é unha mostra do esquiva que é a verdade, como consecuencia das augas falibles da memoria. Mostra asemade de que a nosa vida non é nada obxectivo, senón a historia que nós mesmos nos temos formado da mesma. Unha versión, a nosa narración, que porén non nos priva da responsabilidade dos nosos actos en todo aquilo que teña acontecido e no que nós temos algunha responsabilidade.
Así pois, unha novela perfectamente ganduxada que nos vai atrapando paseniñamente e que só nas páxinas finais nos dará pistas para entender ou dubidar verbo do escuro corazón dun gran relato.

Dos triunfos na sombra

A diagonal dos tolosA Diagonal dos Tolos
Santiago Lopo
Editorial Galaxia, Vigo, 2014, 220 páxinas.

Debémoslle á inventiva de Santiago Lopo dúas pezas narrativas ben pouco convencionais: o fragmentarismo de Hora zulú (2012) e esta Diagonal dos tolos, cuxa estratexia narrativa non ten nada que ver coa narrativa fragmentaria, senón cunha estratexia compositiva esteada en dualidades: o relato dunha carreira e a irrupción dun forte onirismo que precipita ao protagonista, un informático de orixe francesa, no seu pasado de escravo. Ambas as dúas corren á par neste recente artefacto literario de S. Lopo, de novo unha peza moi arriscada que demanda lectores activos.
Un breve prólogo da autoría do mesmo escritor achégalle ao lector información verbo dunha arriscada aventura que ten lugar na Illa da Reunión, no océano Índico. A chamada La Diagonale des Fous, unha carreira ultrafondo das máis duras que existen. Nesta brutal carreira os participantes deben percorrer cento sesenta quilómetros en liña oblicua, atravesando a Illa, subindo os cumes máis altos e arriscando as súas vidas. Sobre este acontecemento cimenta S. Lopo esta novela breve. Pierre, o principal protagonista vai participar nesa tolemia por cousa dunha cláusula testamentaria. Debe correr a Diagonal dos Tolos en menos de cincuenta horas se non quere que a mansión que recibira do se pai en herdanza, pase a ser patrimonio do estado.
E Pierre inicia a carreira disposto a rematar a proba. A súa será unha competición persoal, mais nel, como en Murakami, correr nunca fora un xeito e vida. Loitará contra si mesmo, forzándose ata o límite, percorrendo as zonas inaccesibles da Illa que gardan unha morea de segredos.
Mais as páxinas de S. Lopo non só lembran a fazaña dunha persoa que corre, senón que se pon en contacto coa historia pasada da Illa. Emerxe así no protagonista branco un forte onirismo que dá lugar a esa estrutura compositiva dupla. Mentres corres, teimudas e arrepiantes analepses fano recuar a séculos pasados, a 1732, co nacemento da cuarta filla de Luís XV e co Code noir, o sanguinario código que rexe a escravitude. Entrevé así un seu alter ego, un escravo, un grand marron á procura da liberdade, que se muda de escravo perpetuo a eterno fuxitivo. E no transfondo , un cadoiro de lembranzas que é incapaz de desbotar: a escravitude como man de obra gratuíta e os brancos preñando as mulleres negras. Unha pavorosa pegada racista e colonialista na que os negros son considerados seres inferiores e que, a xuízo da Igrexa, deben de ser cazados e explotados.

Santiago Lopo

Santiago Lopo

A novela de S. Lopo fai meditar verbo do que move as persoas a se forzaren ata o límite; sobre a dureza do fracaso e a importancia de ser capaces de se erguer, seguir e loitar. Os triunfos na sombra e as derrotas anónimas -cavila o informático francés- forman parte da mochila invisible da humanidade. Mais a carreira supón algo máis que o triunfo para o protagonista: unha viaxe introspectiva ao pasado que lle permite fuxir do seu status de home branco e mergullarse na arrepiante historia colonial da Illa.
O autor dosifica de forma acaída a intriga, mestura con habelencia grandes doses de onirismo, lendas locais e as lembranzas do pasado colonial. A trama desenvólvese ao ritmo da carreira e o autor é quen de expor con acuidade as dúas grandes ideas-eixo subxacentes na súa proposta narrativa: o encomio do esforzo persoal e a denuncia dun pasado colonial concreto, mais que pode ser percibido como símbolo de todos os pasados revirados da humanidade nos que o ser humano escravizou o ser humano.

(Texto publicado o día 27 de novembro de 2014, no suplemento Faro da Cultura, páxina VI  do xornal Faro de Vigo)