A privatización da censura

 

MICRO ENSAIOS LITERARIOS

Salman Rushdie

   A novela e a literatura en xeral non só fenecen polo esgotamento dos escritores no seu labor creativo, senón tamén pola “tumba da ficción”. Estas palabras remiten ao título dun ensaio  publicado hai anos por Anagrama, da autoría de Christian Salmon, o intelectual que  coordinou ata 2003 o Parlamento Internacional de Escritores, fundado no seu día xunto con Salman Rushdie, Wole Soyinka, Jacques Derrida, Éduard Glissant, Antonio Tabucchi e outros moitos escritores de todo o mundo, co propósito  defender os autores ameazados.

   O libro de Christian Salmon, La tumba de la ficción, é unha fermosa reflexión verbo da ficción e dos seus poderes agochados que fan que, desde que o mundo é mundo, resulte inaturable para os censores. Aparentemente todo empezou o día 14 de febreiro de 1989 cando o imán Jomeini  promulgaba unha “fatwa”  na que cominaba  a todos os musulmáns do mundo  “a executar rapidamente onde queira que o atopen a Salman Rushdie e os seus editores”. Naquel intre, quizais sen nos decatar, a censura e as fogueiras inquisitoriais deixaron de ter fronteiras. Salman Rushdie logrou sobrevivir, loitando á vez contra un arrepiante terrorismo de estado e contra outra “fatwa” moito máis sutil, promulgada non por mullahs integristas, senón por políticos, nalgún caso mesmo progresistas, eclesiásticos ilustrados  e incluso por escritores como John Le Carré que se deu présa en solidarizarse, non co escritor ameazado, senón cos “musulmáns inxustamente inxuriados nas súas conviccións relixiosas”.

   Nas últimas décadas, como explicaba o mesmo Salman Rushdie en 1993, o asasinato de escritores é unha nova forma de terrorismo internacional, á par da toma de reféns. Nunca a creatividade  literaria fora asoballada con tanta violencia como nos nosos días. A censura segue en pé. Unicamente trocou a súa face, as súas formas, os seus móbiles, os seus axentes. A censura na posmodernidade  esgazouse dos poderes públicos, mais está aí, agochada e ao mesmo tempo espallada por toda a armazón social.

   E non soamente persegue  as opinións políticas, relixiosas ou ideolóxicas, senón que acosa de xeito especial á ficción e intenta converter en delito calquera forma de práctica artística libre. Acontece a diario en moitos países:Irán, Exipto, Bangla Desh, Arxelia… Unha das primeiras fazañas que fixeron os talibáns, logo da súa entrada en Kabul na guerra contra os rusos, con apoio de quen os bombardeou ao longo da última década, foi queimar ducias de películas sen tan sequera visionalas con anterioridade, en autos de fe que foron retransmitidos polas televisións de todo o mundo. Entón ninguén dixo nada.

   Despois do derrubamento do muro de Berlín,  a censura xa non é unha prerrogativa dos estados totalitarios, senón que enchoupa a toda a sociedade e non só alí onde existe un compoñente de integrismo islámico, senón tamén en Europa e nos EE.UU, país no que existen verdadeiros grupos de presión que intentan impoñer aos artistas e aos creadores os seus criterios morais ou relixiosos. Obras como as de Steinbeck ou as de Richard Wright, lémbranolo  Christian Salmon, foron prohibidas nalgúns institutos baixo a presión das asociacións de pais de alumnos. E algo semellante acontece en Francia, país no que se expurgan as bibliotecas de certos libros en concellos gobernados pola extrema dereita.

   Todas as proteccións e ferrollos que formos erguendo desde o século das luces para protexer a creatividade, están a ser esnaquizados neste verdadeiro espazo cultural estandarizado, homoxeneizado baixo o asoballamento das grandes axencias mediáticas  transnacionais  que entenden o “espazo Shengen da cultura” como a tiranía do pensamento único.